Hilversum.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
|
||||
 |
||||
| Provincie |  Noord-Holland |
|||
| Hoofdplaats | Hilversum | |||
| Oppervlakte - Land - Water |
46,24 km² 45,59 km² 0,65 km² |
|||
| Inwoners Bevolkingsdichtheid |
84.217 (30 juni 2008)? 1847 inw./km² |
|||
| Geografische ligging | 52°13' NB 5°11' OL | |||
| Belangrijke verkeersaders | A1, A27, N201 | |||
| Netnummer | 035 | |||
| Postcodes | 1200-1223 | |||
| Officiële website | www.hilversum.nl | |||
| Politiek | ||||
| Burgemeester (lijst) | Ernst Bakker (D66) | |||
| Bevolkingspiramide | ||||
.png) |
||||
Hilversum (
uitspraak (info·uitleg)) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland en de belangrijkste plaats in de landstreek Het Gooi; de plaats huisvest veel landelijke omroepbedrijven. De gemeente heeft 84.217 inwoners (30 juni 2008, bron: CBS) op een oppervlakte van 46,19 km² (waarvan 0,21 km² water). De gemeente daalde in de 20ste eeuw sterk in inwonertal, van 100.000 in 1958 tot minder dan 80.000 in 1999 (bron: CBS). De gemeente duidt zichzelf wel aan als tuinstad vanwege de vele fraaie tuinen en parken of als 'villadorp' vanwege het relatief grote aantal villa's.
Inhoud |
bewerk Ligging
Hilversum ligt op de zanderige, heuvelachtige delen van het Gooi, en heeft een station aan de Gooilijn (Amsterdam/Schiphol-Amersfoort), die hier een aftakking heeft naar Utrecht. Hilversum heeft drie stations: Hilversum (Centraal), Hilversum Noord en Hilversum Sportpark. Hilversum ligt in de oksel van het knooppunt Eemnes van de rijkswegen A1 en A27. Omliggende plaatsen zijn Nieuw-Loosdrecht, Bussum, Blaricum, Lage Vuursche, Hollandsche Rading, Maartensdijk, 's-Graveland, Laren, Kortenhoef en Ankeveen.
Hilversum bestaat uit de wijken Centrum, Trompenberg, Boomberg, Nimrodpark, Hilversum-Noord, Over 't Spoor, De Lieberg, Erfgooiersbuurt, Astronomische buurt, Kerkelanden/Zeverijn, Hilversum-Zuid, Bloemenbuurt, de Schrijversbuurt, de Schildersbuurt, de Indische buurt, De Rode Buurt, De Hoorneboeg, Crailo, Van Riebeeckkwartier en de Hilversumse Meent.
De Oude Haven in het zuidwesten ligt aan het uiteinde van de Gooische Vaart. De aanleg van de vaart tussen 's Graveland en Hilversum deed men in etappes, zodat die 240 jaar vergde. In 1876 werd de vaart voltooid. Later werd een moderne haven gegraven, met daaromheen een industrieterrein. Er is ook een sporthaven.
In het zuidwesten van de gemeente ligt het Vliegveld Hilversum. Daarnaast ligt het voormalige Marine Opleidingskamp (MOK), nu Korporaal Van Oudheusdenkazerne van de medische troepen.
bewerk Gemeentewapen
Het gemeentewapen van Hilversum toont vier goudgekleurde boekweitkorrels op een blauw veld. De oudste versie heeft aan de bovenkant een kroontje, maar de eenvoudige, kroonloze versie werd in 1817 officieel geregistreerd als gemeentewapen. Hoewel de oorsprong van het wapen onbekend is, was het eind 17e eeuw al in gebruik. Sommigen vonden het wapen wat al te eenvoudig, maar in 1970 werd een voorstel van de Stichting voor Banistiek en Heraldiek tot wijziging van het wapen verworpen.
Boekweit was in de 16e eeuw een belangrijke voedingsbron in de streek. Boekweit doet het goed op schapenmest, er was rondom de plaats veel heide aanwezig waarop kuddes schapen konden grazen. De boekweitteelt werd in de 20e eeuw geleidelijk aan verdrongen door het toenemende gebruik van kunstmest.
bewerk Geschiedenis
De naam Hilversum moet volgens taalkundigen worden verklaard als Hilvertshem, wat "heem (huizen) tussen de heuvels" betekent (met metathesis of verschuiving van de medeklinkers vl), zoals het nabijgelegen Bussum op Boshem teruggaat.
bewerk Hille voor de som
Anderen menen echter dat de naam Hilversum afkomstig is van de legende over het ontstaan van Hilversum: "Hille voor de som". In het dorp Laren woonde een dochter genaamd Hille. Haar vader was zwaar gokverslaafd en was regelmatig volledig blut door de dobbelstenen. Op een avond presteerde hij het om zijn dochter voor de som te vergokken. Zodra ze hierachter komt, besluit ze in woede en verdriet te vertrekken uit Laren. Ze wordt opgevangen door een jonge sterke boer genaamd Hilfert. Samen met Hilfert trekt ze over de heuvel heen en stichten een boerderij ergens in een vallei. In die tijd werd een boerderij ook wel een heem genoemd, en zo is Hilferts Heem uiteindelijk Hilversum geworden.
Volgens een andere versie komt Hille de twee goden Wodan en Braga tegen. Als Hille haar beklag doet over de manier waarop haar vader haar heeft behandeld ontsteekt hij in woede, en vervloekt Laren:
"Dàn sprak Wodan, terwijl zijn stem trilde van toorn: 'Vloek over u, Laer! Vloek over u, rampzalig dorp, dat zijn eigen kinderen verkwanselt en verkoopt!… Nimmer zult ge tot rijkdom en wasdom komen. Uw vleugels zullen lam zijn. Want mijn zegen zal rusten op een ander dorp, dat nog gebouwd moet worden… een dorp dat zal heten 'Hille-voor-de-som', naar de uitroep van hem, die in deze nacht schande bracht over zijn enige dochter!… Dàt dorp zal groot worden, ja het grootste en rijkste van Nardinckland."
Na de vloek van Wodan, spreekt Braga:
"Arm Laer… arm Laer… Ik kan de vloek van de machtige Wodan, mijn vader, niet afwenden. Maar dìt schenkt u Braga, de god der zangers en der sprook-sprekers: in uw stulpen zullen eens grote kunstenaars wonen… Zó zal het zijn!"
Het hooggelegen Gooi is een van de oudst bewoonde streken van Nederland, waarvan de prehistorische grafheuvels en vondsten uit de Hilversumcultuur getuigenis afleggen. Water verzamelde zich op de lager gelegen plaatsen, en dat werden drinkplaatsen voor het vee. De dorpen Hilversum, Laren , Blaricum en Bussum zijn rond die drinkplaatsen ontstaan. Door de arme zandgronden was er voornamelijk schapenhouderij mogelijk.
In 1424 kreeg Hilversum zelfstandige status van Jan (III) van Beieren (Jan zonder Genade), ruwaard van Holland, Zeeland en Henegouwen (1418-1425) en was daarmee onafhankelijker van Naarden bij de uitbreiding van de eigen nijverheid. De verkoop en verwerking van schapenwol is in de Middeleeuwen de bijdrage van Hilversum geweest aan de regionale economie. In de 17e eeuw groeiden de weverijen sterk, en deze industrie bleef zich uitbreiden tot in de 20e eeuw. Het boerendorp groeide gestaag, maar werd in 1725 en 1766 geteisterd door branden die het dorp vrijwel vernietigden.
Terwijl in 's-Graveland zich al rijke Amsterdammers vestigden in de 17e eeuw, gebeurde dat in Hilversum pas na de aansluiting op het spoorwegnet in 1874. In 1882 werd de aanleg van een stoomtram naar Laren, Naarden, Muiden en Amsterdam voltooid, die de naam de Gooise Moordenaar kreeg, vanwege een aantal dodelijke ongevallen. Deze tram liep tot 1947.
De spoorweg trok onder meer de rijke families Brenninkmeijer (eigenaren van C&A), en de aan hen verwante Gockels. Een andere bekende familie in Hilversum waren de Wortelboeren. Mede door deze families kreeg Hilversum langzamerhand een overwegend katholiek signatuur. Dat leidde tot de bouw van de grote neogotische Sint-Vituskerk voor 1800 mensen, ontworpen door P.J.H. Cuypers, in 1892. Eind jaren '60 zou Hilversum acht parochiekerken tellen, waarvan er alweer twee gesloopt zijn, één in onbruik is en één verbouwd is tot appartementen.
Na de komst van de spoorweg groeide Hilversum heel snel, aanvankelijk door de groei van de textielsector (weverijen en aanverwante bedrijven) en de vestiging van tapijtfabrieken (waarvan uiteindelijk de Veneta overbleef). In 1918 startte de Nederlandse Seintoestellen Fabriek en daarna begonnen ook de experimentele radio-uitzendingen. Daarop volgde de vestiging van omroepen van alle gezindten, na de Tweede Wereldoorlog gevolgd door de televisie. Sinds het verdwijnen van de grotere industrie is de mediasector de grootste werkgever van Hilversum.
bewerk Tweede Wereldoorlog
Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog gaf de zittende burgemeester K.L.C.M.I. de Wijkerslooth de Weerdesteijn een merkwaardige proclamatie uit, waarin hij zich bereid verklaarde de leiding over het Nederlandse volk op zich te nemen. Hij werd snel vervangen door jonkheer mr. E.J.B.M. von Bönninghausen tot Herinkhave, een NSB'er die collaboreerde met de bezetter. Het hoofdkwartier van het Duitse leger in Nederland, de Wehrmacht, werd gevestigd in Hilversum, in het nieuwe raadhuis, dat vanwege dat doel sterk gecamoufleerd werd. Het gemeentehuis werd toen ondergebracht in Hotel Gooiland.
Voor de Tweede Wereldoorlog woonden in Hilversum ongeveer zeshonderd joodse families; na de oorlog nog maar veertig. Er waren enige verzetsgroepen actief, waarvan een deel verraden werd en leden ervan geëxecuteerd, waaronder acht medewerkers van de Nederlandse Seintoestellen Fabriek.
De vervolging van joodse leerlingen en leraren op Hilversumse scholen verliep nagenoeg probleemloos. In 1942 werden zij naar speciaal opgerichte joodse scholen gedirigeerd, waaronder een lyceum dat onder leiding stond van de heer S. Rodriques Pereira. De rector van het gemeentelijk gymnasium, dr A. Makkink, werkte net als de meeste schoolleiders zonder verzet mee aan de opdracht om lijsten van joodse leerlingen bij de gemeente in te dienen, zodat deze leerlingen en leraren van de scholen verwijderd konden worden. Op het gymnasium waren dat 2 leraren, plus 7 jongens en 5 meisjes, waarvan later bekend werd dat er 4 zijn omgebracht in 1943 in Auschwitz en Sobibor. Op de gemeentelijke HBS echter werden de directeur, dr K.W. Rutgers, en een leraar, mr H.F.J. Westerveld, gearresteerd wegens hun weigering om aan de jodenvervolging mee te werken (bron: Streekarchief Gooiland, archief gemeentebestuur Hilversum, 1940-1989, inv.nr. A 2026).
Op 20 juni 1942 werd het joodse lyceum alweer door de gemeente gesloten, omdat volgens de NSB-burgemeester jhr Von Bönninghausen de meeste leerlingen het lyceum al verlaten hadden (besluit A.Z.nr 2604, streekarchief Gooiland, archief gemeentebestuur Hilversum, 1940-1989, inv.nr. A 2015).
Najaar 1944 startten de Duitsers met een nieuw type razzia, gericht op alle jongens en mannen tussen 15 en 55 jaar; in onder meer Hilversum en Bussum werd dit systeem uitgetest. Ongeveer 4000 Hilversumse jongens en mannen werden zo vanaf 23 oktober 1944 gearresteerd en vanaf het Gemeentelijk Sportpark als dwangarbeider door de bezetter weggevoerd , deels naar de omgeving van Hannover. Slechts enkelen hebben dat overleefd. Aan hen herinnert een monument, onthuld in 1997 door burgemeester J.G. Kraaijeveld-Wouters.
Lijst van namen van Hilversumse verzetstrijders die zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog en die worden geëerd met een straatnaam in de verzetstrijders wijk in Hilversum noord zoals; P.M. Bonnike, C.J. ten Boom, D.J. Buis, W.F. Dasselaar, G.A. Degens, W. Dull, P. van Dijk, J.H. van Gangelen, K. Hannema, R. Hovius, J.O. Janssen, C.R.W. Koekebacker, L. Kremer, C.J. de Kup, F. van der Laaken, D. Lopes Dias, J.W. Oudenaller, TH.W. la Rivière, A. Sauer, J. Stroes, G. van Strijland, H.J. Vernhout, J.A.G.B. Verschure, A.G. van der Wel, J. Wessel, René Paul Wirix.[1]
Het plaatselijke dagblad de Gooi- en Eemlander was fout in de oorlog, en kreeg in 1945 een verschijningsverbod voor enige tijd, maar herstelde zich daarna. Ook de omroepen werkten vaak in hoge mate mee aan de eisen van de Duitse bezetters, zoals de journalist Dick Verkijk in zijn boek over de omroepen in de oorlog heeft geboekstaafd, maar bleven na de bevrijding ongemoeid. Beroepsmuzikanten in Hilversum werden in 1944 bedreigd met de Duitse Arbeidsinzet. De Duitse jazz-violist en orkestleider Helmut Zacharias, die met zijn orkest (formeel onderdeel van het Duitse leger) in Hilversum voor de Nederlandsche Omroep optrad (en vaak aan privé-jamsessies meedeed) waarschuwde Nederlandse collega's enkele malen voor razzia's, en werd als gevolg daarvan overgeplaatst naar het Oostfront.
Na Dolle Dinsdag (5 september 1944) desintegreerde de Nederlandsche Omroep. Door de grote razzia van oktober 1944 belandden veel radiomusici in het kamp Amersfoort. De meesten wisten er vrij snel uit te komen; orkestleider Klaas van Beeck en enkele anderen werden enige tijd in Duitsland te werk gesteld. In Hilversum beoordeelde na de bevrijding een zuiveringscommissie de radiomusici, maar pleitte de meesten van hen vrij van collaboratie. Alleen Theo Uden Masman van het zeer populaire orkest The Ramblers en Dick Willebrandts mochten een half jaar geen orkest leiden. The Ramblers kwamen niettemin meteen terug, tijdelijk onder leiding van drummer Kees Kranenburg, maar zij hadden enige tijd te kampen met protesten en demonstraties van voormalige verzetsstrijders.
bewerk Jongste geschiedenis
Prins Bernhard vestigde zich na de oorlog in Hilversum op de Zwaluwenberg bij de grens van Hollandsche Rading als Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht, tot de ontknoping van de Lockheed-affaire in 1976. De inspectie zetelt er nog.
In de jaren vijftig en zestig voerde Hilversum een groot nieuwbouwprogramma in het oosten en Noorden van de gemeente uit, terwijl de bevolking met één derde steeg. In 1958 passeerde het aantal inwoners de grens van 100.000 (op scholen kregen de leerlingen van gemeentewege beschuit met muisjes). Ook in de jaren zeventig had Hilversum nog meer dan 100.000 inwoners. Hierna nam het aantal inwoners vrij sterk af, en bereikte in 1999 het diepste punt met iets meer dan 80.000 inwoners. De belangrijkste oorzaken waren de onduidelijke gemeentelijke politiek, zoals onder meer het halverwege staken van de aanleg van een vierbaans rondweg, het wegtrekken van de industrie, grootschalige leegstand van winkels in het centrum, het kleinere aantal mensen per huishouden en de beperkte uitbreidingsmogelijkheden van Hilversum. Vrij forse sloopacties vonden plaats in het centrum (station, oude winkelkern, oude hotels), in de villawijken (bijvoorbeeld door de nieuwbouw van het AKN-gebouw) en bij het sportpark (Expohal, draversbaan). De restauratie van het raadhuis werd lang uitgesteld en bleek daarna veel kostbaarder dan voorzien. Hilversum raakte mede daardoor, en door de sterk dalende bevolking, jarenlang in forse financiële problemen. Ook de aanhoudende verkeersproblemen hebben hun tol geëist en waren voor de onder meer Kamer van Koophandel reden om naar Amersfoort te vertrekken. Positief waren de uitbreiding van de omroep met de commerciële zenders, de komst van het Europees hoofdkantoor van Nike en de bouw van het succesvol gebleken museum Beeld en Geluid. De laatste jaren laten weer een voorzichtige stijging zien van het inwonertal. Aan de oostkant wordt Hilversum uitgebreid met het plan-Anna's Hoeve.
Onvrede over de gebrekkige infrastructuur en politieke ruzies kwam tot uiting in de opkomst van de eerste lokale Leefbaarpartij, Leefbaar Hilversum.
Op 6 mei 2002 werd de politicus Pim Fortuyn doodgeschoten door Volkert van der Graaf op het Mediapark, tijdens de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamer.
In 2004 vond voor de eerste maal in Hilversum een raadgevend correctief referendum plaats (over de Parkeerverordening). De opkomst van ruim 27% was te laag om het geldend te maken. Van de stemmers was driekwart overigens tegen het gemeentelijke parkeerbeleid - dat niet werd veranderd.
bewerk Natuur
Hilversum, dat door veel oorspronkelijke bewoners nog altijd als een dorp wordt betiteld (het heeft nooit stadsrechten gekregen), is een tuinstad, een gemeente met veel groen en omgeven door natuurgebieden. Een unieke karakteristieke eigenschap is de nog altijd vaak natuurlijke overgang tussen bebouwing en omringende natuur. Hilversum werd ook wel aangeduid als 'villadorp', vanwege het grote aantal villa's met de daarbij behorende grote tuinen. De opmerkelijkste tuin is wel die van het Pinetum Blijdenstein, een tuin met een verzameling pijnbomen, waaronder vele exoten, zoals de sequoia. De zandgrond maakt echter intensieve verzorging van tuinen nodig. Deze was vóór de oorlog vanzelfsprekend, maar daarna niet meer, onder meer door de gestegen lonen (tuinlieden).
Hilversum wordt omringd door het Laarder Wasmeer, de lager gelegen veenafgravingen nu bekend als de Loosdrechtse- en Ankeveense plassen, het Goois Natuurreservaat, de Hoorneboegse Heide, Bussummerheide, Westerheide en Zuiderheide, Zanderij Crailo en de rivieren de Vecht en de Eem. Binnen de gemeentegrenzen liggen het Spanderswoud, het Corversbos en diverse landerijen zoals Gooilust (Bos van Blaauw) en Trompenburgh, die beheerd worden door de Vereniging Natuurmonumenten.
Hilversum heeft de grootste natuurbrug (ecoduct) ter wereld, de Natuurbrug Crailo.
bewerk Kunst en musea
|
||
Architectuur is een van de uithangborden van Hilversum. Met name ontwerpen van de 20ste-eeuwse gemeentearchitect Willem Marinus Dudok zijn er te vinden. Van hem zijn intotaal 75 ontwerpen uitgevoerd (enkele reeds weer gesloopt), voor een architect een unicum in Nederland. Verreweg zijn bekendste ontwerp is het markante Raadhuis aan de rand van het centrum. Het werd gebouwd tussen 1928 en 1931, waarbij Dudok voor de buitengevel een aparte gele steen met een afwijkende maat ontwierp (het zg. 'Hilversummertje'), evenals het complete interieur (inclusief meubels, lampen en decoratie). het raadhuis werd aan het eind van de 20e eeuw grondig gerenoveerd, waarvoor Hilversum in 1997 werd onderscheiden met de Europese Nostramedaille. Andere werken van Dudok zijn diverse scholen, woonwijken, zijn eigen villa aan de Utrechtseweg, het Pompgemaal, het park Laapersveld (vijver aangelegd voor de waterhuishouding) en de aula's van de Zuiderhof- en Noorderbegraafplaats. Een permanente Dudoktentoonstelling is te bezichtigen op adres Dudokpark 1 (in het Raadhuis).
In het vroegere raadhuis aan de Kerkbrink, uitgebreid met een ronde uitbouw naar ontwerp van Hans Ruyssenaars, is het Museum Hilversum ondergebracht, dat aandacht besteedt aan toegepaste kunsten en de geschiedenis van Hilversum na 1850.
In 1987 wilde de gemeente Hilversum wegens geldgebrek een schilderij van Piet Mondriaan van de hand doen. Met de opbrengst wilde Hilversum een pand in de gemeente laten restaureren. De Mondriaan was echter aan de gemeente geschonken, en na heftige debatten kon het schilderij voor het Nederlands publiek behouden blijven.
Ook heeft Hilversum veel jonge monumenten, waaronder het rijksmonument de roomskatholieke Sint-Vituskerk (1892, niet te verwarren met de oud-katholieke kerk op de foto) en de voormalige studiogebouwen van de VARA, de AVRO, de KRO en de NCRV; sommige daarvan hebben intussen een andere bestemming gekregen. Een aantal villa's en landhuizen, het Gooiland-complex, Sanatorium Zonnestraal en de door architect Berlage ontworpen villa's vallen eveneens onder Monumentenzorg.
Hilversum heeft twee bioscoopcomplexen en één filmtheater. Muziek- en podiumkunsten worden vertoond in het Gooilandtheater en op verschillende kleinere podia zoals de Tagrijn en Theater Achterom. Speciaal voor kinderen is er poppentheater Hilvert's Hofje.
Het Omroepmuseum werd in 2006 volledig vernieuwd en ondergebracht in een nieuw complex op het Mediapark. Het museum werd omgedoopt tot Beeld en Geluid Experience en wordt nu beheerd door het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG). Zeventien paviljoens belichten elk een ander aspect van de Nederlandse mediageschiedenis; de bezoekers kunnen hun eigen tentoonstelling 'bestellen'.
Verder heeft Hilversum een Kunstuitleen, een bibliotheek, verscheidene expositieruimten en meerdere beelden in de openbare ruimte.
 zie ook Beelden in Hilversum |
bewerk Industriële archeologie en bouwkunst
Vrijwel alle tapijtfabrieken die Hilversum gedurende eeuwen bekendheid gaven, zijn afgebroken. Hieronder ook de oude fabriek van J.S. Fokker aan de Veerstraat, één van de oudste tapijtfabrieken van Nederland. Van de 67 buitenplaatsen en grote villa's uit de 19e- en het begin van de 20e eeuw zijn er 32 verdwenen. Nog in 1987 sneuvelde Villa Corvin aan de Bergweg, gebouwd in 1893 door de vermaarde architect A.Salm GBzn in de stijl van de Italiaanse renaissance. Alleen al in de wijk Trompenberg zijn tussen 1945 en 1988 niet minder dan 37 villa's gesloopt, waaronder vele van de architect J.W. Hanrath, de grondlegger van de Gooise landhuisstijl.
Uit de beginfase van de omroep in Hilversum resteert bijna niets meer: het oudste fabriekje van de Nederlandse Seintoestellen Fabriek aan de Groest is weg, evenals de eerste radio-uitzendstudio, de fabrieken en de schoorsteen van de N.S.F. aan de Jan van der Heijdenstraat.
bewerk Villa's en tuinen
De gemeente telt een relatief groot aantal meest 19de eeuwse, meest middelgrote villa's, die soms architectonisch van enig belang zijn, maar vooral indruk maken door hun veelheid, hun rustige stijl en hun ligging, omgeven door vaak fraaie tuinen met duidelijke periodekenmerken zoals rodondendrons. In de gemeente zijn vanaf ongeveer 1850 zes zogenaamde 'villaparken' aangelegd, waarvan de eerste aaneengesloten serie in Noord-west Hilversum bij de voormalige buitenplaatsen Wisseloord en Quatre Bras en hebben als grenzen het Media Park, Spanderswoud, Corversbos, ‘s-Gravelandseweg en Jacobus Pennweg. Het zijn:
- Trompenberg, dat begon met een kuuroord.
- Nimrodpark,
- Kannesheuvelpark,
- Diergaardepark
Daarna werden aangelegd in het zuiden van Hilversum
- Hoogt van 't Kruis (rondom de gelijknamige heuvel van 24 m westelijk van de Utrechtseweg))
- Alexanderpark (langs de spoorlijn H'sum-Utrecht en mede daardoor het minst succesvolle villapark).
Met name de 's-Gravelandseweg was een van de fraaiste Nederlandse voorbeelden van stadsaanleg met villabouw. Er zijn zorgen over het afbreken van de onderhoudsgevoelige gebouwen, en het vervangen door nieuwbouw. Langs de Noordkant van de 's-Gravelandseweg heeft de gemeente echter teveel nieuwbouw toegestaan, zodat er niets meer over is van een aaneengesloten villarij (sloop van hotel Heidepark en landgoed Quatre Bras), de villa's op de plek waar nu het Avro-Kro-Nrcv-gebouw staat waaronder het unieke gebouw van Tres Faciunt Collegium, de afbraak van 'Het Gebouw' van de VPRO). Een aanwinst vormen volgens kenners de villa's uit de jaren 1920 en 1930 van of in een stijl verwant aan Dudok of Frank Lloyd Wright of Rietveld.
Bij de bouw van villa's profiteerde Hilversum ook van de belangstelling voor de plaats van de Westfaalse textielteuten (of teuten, tödden), reizende handelaren in oorspronkelijk alleen linnen uit de omgeving van Münster. De bekendste zijn de Brenninkmeijers, maar ook bekend was Anton Sinkel (stichter van de winkel van Sinkel), de het 'grote huis' op de Hoorneboeg liet bouwen, en de families Moormann en Nierman (uit deze laatste stamde Petrus Nierman, voormalig bisschop van Groningen).
Hilversum heeft enkele decennia de bijnaam 'tuinstad' gedragen, wegens de ruime en klassiek burgerlijke tuinen die de villa's uit de 19e eeuw en laten omringden. Daarnaast heeft de gemeente een relatief groot aantal parken, waarvan bijvoorbeeld het Laapersveld het noemen waard is. De gemengde botanische tuin Dr. Costerus werd begin 20-er jaren van de 20e eeuw aangelegd en beslaat 1200 m². De tuin bevat onder meer exotische planten.
Pinetum/arboretum Blijdestein (pinetum = pijnbomentuin) is onderdeel van de Universiteit van Amsterdam en bezit een grote coniferencollectie, met onder meer levende exemplaren van de Californische reuzenden, de 'redwood' of sequoia sempervirens (die 2000 jaar oud en 120 m hoog kan worden), 140 soorten Rododendrons, Tasmaanse bloemen en planten.
bewerk Media
Hilversum is tegenwoordig het meest bekend als omroepstad. Dat begon met de oprichting van de intussen afgebroken Nederlandse Seintoestellen Fabriek, de NSF, in 1918. De NSF wilde beginnen met radio-uitzendingen, waarvoor in 1923 de Hilversumsche Draadlooze Omroep, de HDO werd opgericht. Al snel werden er omroepverenigingen opgericht: elk volgens de levensovertuiging van de bijbehorende groep. Er waren zodoende protestante, katholieke, socialistische en algemene omroepverenigingen, elk met een eigen studiogebouw.
De AVRO was de eerste van de bekende grote publieke omroepen die uitzendingen produceerde; de VARA, NCRV, KRO en de VPRO volgden snel. Later ontstonden de samenwerkingsverbanden NRU en NTS, later omgevormd tot NOS en NOB. Daarna traden de TROS, Veronica, de Evangelische Omroep en BNN toe tot het publieke bestel. In de loop van de tijd ontstonden er vele toeleverende mediabedrijven, waarvan één van de eerste was Profilti (nu opgeheven), die onder meer het Polygoon-journaal vervaardigde, een bioscoopvoorloper van het NOS Journaal.
De grootste mediaconcentratie is sinds 15 jaar te vinden op het Mediapark, Hilversum-Noord (Omroepkwartier). Hier bevinden zich onder meer de Audio- en Videocentra van de NOS, met onder meer radio- en televisiestudio's, alle uitzendfaciliteiten, het Vertaalcentrum en het Decorcentrum, het nieuwe VPRO-gebouw, verschillende gebouwen en complexen van commerciële zenders (RTL en Canal+) en bedrijven (o.a. DutchView, Kalanos, United Broadcast Facilities). Voor het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, dat de beeld- en geluidarchieven omvat, is op het Mediapark een nieuw gebouw neergezet dat ook plaats biedt aan de Beeld en Geluid Experience, een sterk vernieuwde en vergrote uitvoering van het vroegere Omroepmuseum. Aan de noordkant van het terrein bevindt zich het gebouw van de Wereldomroep. De hoofdgebouwen van de TROS, EO, alsmede het gezamenlijk AKN-gebouw (AVRO, KRO, NCRV), staan op andere locaties in Hilversum.
In de geschiedenis van de Hilversumse omroep speelt ook het voormalige hotel/restaurant annex schouwburg Hof van Holland aan de Kerkbrink een belangrijke rol (intussen afgebroken). Vanaf 1926, toen de omroepen nog geen eigen studio's hadden, werden daar concerten en opera's voor radio-uitzendingen opgenomen of rechtstreeks uitgezonden. In 1950 demonstreerde de AVRO in diezelfde zaal een prototype van de kleurentelevisie.
bewerk Regionaal
- Schrijvende pers: De Gooi- en Eemlander.
- De Gooi en Eembode (wekelijks huis-aan-huisblad)
bewerk Bedrijven en Industrie
Hilversum is sterk gegroeid in de 19e eeuw door de opkomst van de tapijtindustrie. Een van de bekende fabrieken was de Veneta. Daarnaast had Hilversum de chemische industrie van Polak en Schwartz, later deel geworden van International Flavours en Fragrances IFF (geurstoffen, die voor veel overlast zorgde), en de grote Nederlandse Seintoestellen Fabriek (NSF), die in 1918 startte en omstreeks haar hoogtepunt in 1955 aan zo'n 2500 mensen werk gaf (de fabriek was overgegaan in handen van Philips en heette toen de Philips Telecommunicatie Industrie). In de eerste helft van de 20ste eeuw waren ook de haardenfabriek Jaarsma in Hilversum gevestigd, evenals de verffabriek Ripolin en de farmaceutische fabriek Roter. In de jaren 1960 nam de gemeente geleidelijk aan het standpunt in, dat industrie niet langer paste bij de gemeente.
Een opvallend bedrijf in Hilversum was het gemeentelijk sportpark, waar een paardendrafbaan was en laat in de jaren '50 een expositiehal geplaatst werd. Deze 'Expohal' was een modern, vrijwel geheel glazen bouwsel, dat de gemeente had overgenomen van de Wereldtentoonstelling in Brussel en dat de stoot moest geven tot de ontwikkeling van het sportpark als expositieoord. Die ontwikkeling startte veelbelovend, maar zette niet door, waardoor de hal, die overigens door de constructie met enkelglas zeer kostbaar te verwarmen was, na twintig jaar weer werd gesloopt. Nu is op die plek de Dudok Arena gebouwd, een sportcentrum dat in de eerste jaren van zijn bestaan de gemeente verlies heeft opgeleverd en in 2006 is verpacht aan een privébedrijf.
Ook telde Hilversum enkele uitgeverijen en drukkerijen, waaronder die van het dagblad de Gooi- en Eemlander (intussen opgegaan in het Telegraaf-concerndedrukkerij is gesloten), de katholieke uitgeverij Paul Brand (verhuisd of opgeheven), de drukkerij 'De Blaauwe Werelt' (verhuisd of opgeheven), de katholieke kerkgeschriftenuitgeverij Gooi en Sticht (verhuisd of opgeheven) en drukkerij C. de Boer (een zeer grote rotatiedrukkerij, nu Plantijn Casparie en Roto Smeets geheten).
De gemeente had intussen het beleid ontwikkeld, dat industrie niet meer in de gemeente paste. Het enige grotere industriële bedrijf dat overbleef, deels bestaand uit de telefonie-delen van de PTI (Philips), is Lucent. Ook daardoor werd Hilversum als vestigingsplaats voor nieuwe instellingen en bedrijven overvleugeld door Amersfoort. Zo koos de Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland voor Amersfoort als vestigingsplaats. De Kamer vond dat het verkeer in Hilversum uiterst problematisch verloopt, en dat de gemeente daar geen greep op heeft gekregen. De verminderde treinverbindingen met Amsterdam hebben ook aan de achteruitgang bijgedragen.
De gemeente streeft naar vestiging van schone industrie. Zo is het Europese hoofdkantoor van Nike gevestigd op de plaats van de oude draversbaan, en zijn er advies- en automatiseringsbedrijven aangetrokken. De media-industrie krimpt echter na jaren van wildgroei onder druk van de overheid en door afnemende subsidies.
Industrie en bedrijven zijn geconcentreerd op enkele terreinen: rond de Oude Haven, op de Industrieterreinen Kerkelanden en Zeverijn in het zuidwesten, Arena in het zuidoosten, en op enkele terreinen ten oosten van de spoorlijn tussen Bussum en Utrecht.
bewerk Recreatie
Sport:
- Sport- en tennisparken: Berestein, Anna's Hoeve, Corverskuil en Crailo
- Diverse sportzalen, één overdekt zwembad
- Sportpark 't Melkhuisje (tennis)
- Gooise Atletiek Club
- Hilversumsche Golfclub
- Hilversumse Roeivereniging
- Hilversum Hurricanes (American football club)
- Handboogschietbaan
- Dudok Arena Sporthal
- De Loosdrechtse Plassen worden veel gebruikt voor recreatieve watersporten
- Vliegen, zweefvliegen en parachutespringen op het vliegveld Hilversum.
- Hilversumsche Mixed Hockey Club
- Rugby Club Hilversum
- Waterpoloclub HZC De Robben
- Gymnastiek en Turn Vereniging Hilversum
- Hilversums Schaak Genootschap, landskampioen en bekerwinnaar schaken in 2008.
Muziek:
- Mars- en Showband Jong Beatrix
- Beatrix' Drum & Bugle Corps Beatrix' Drum & Bugle Corps
- Poppodium Vorstin (voormalige Tagrijn), het gebouw wordt momenteel gesloopt om vervangen te worden door een nieuw gebouw.
- Orkest Musica Instrumentalis Hilversum
- Chr. Muziekvereniging "Oranje Harmonie"
- Hilversums Fanfare Orkest "Leo"
Cultuur:
- Atelierdagen Hilversum
- Beeld en Geluid
- CKC Globe
- Raadhuis concerten
- Seinhorst concerten
- Date51
- Museum Hilversum
- SBK Kunstuitleen Gooi en Eemland
- kunstenaars vereniging GSA
Scoutinggroepen
- Scouting Hilfertheem, 1e Hilversumse groep
bewerk Onderwijs
- Media Academie;
- ROC van Amsterdam en Gooi en Vechtstreek, voorheen Dudok College - middelbaar beroeps onderwijs;
- Comenius College;
- Gemeentelijk Gymnasium Hilversum;
- A. Roland Holst College;
- Alberdingk Thijm College (onderdeel van het Katholiek Lyceum in het Gooi);
- Faculteit Kunst, Media en Technologie (onderdeel van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht);
- Hogeschool Rens & Rens (elektronica, in 2005 failliet gegaan);
- Business School Notenboom - Business & Management | Hotelmanagement | Toerisme en Evenementenmanagement | Int. Business
- Groot Goylant - tweetalig onderwijs;
- De Savornin Lohman - christelijke mavo/havo.
bewerk Gezondheidszorg
- Tergooiziekenhuizen, Locatie Hilversum;
- Zonnestraal;
- De Symfora-groep, GGZ;
- Verpleeg- en verzorgingshuizen.
bewerk Geboren
|
Geboortejaar voor 1945
Geboortejaar vanaf 1945
bewerk Opmerkelijk in Hilversum in 12 puntenOpmerkelijk in Hilversum zijn vooral (zie de tekst voor nadere uitleg):
bewerk Gemeenteraadsverkiezingen 2006Op 7 maart 2006 werden de gemeenteraadsverkiezingen gehouden.
bewerk Gemeenteraad
bewerk ZusterstedenHilversum onderhoudt partnerstedelijke betrekkingen met de volgende stad:
bewerk Externe links
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
