Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Breda).html



Breda: Grote Kerk

Orgel

Preekstoel

Interieur

Toren Grote Kerk

De Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk is het belangrijkste monument van Breda. De kerk staat in het centrum van Breda aan de Grote Markt. De kerk is gebouwd in de stijl van de Brabantse gotiek en is een kruiskerk. De kerk is in de loop der tijd meerdere malen gerestaureerd.

De kerk is hét herkenningspunt van Breda. De toren van de kerk, met zijn 97 meter hoog al van ver zichtbaar, is op sommige dagen te beklimmen. Boven is er een prachtig uitzicht over de Grote Markt en de stad. Het gebouw is mits betaling te bezichtigen en wordt anno 2008 voornamelijk gebruikt voor concerten, cursussen, symposia, beurzen, modeshows, schoolexcursies, tentoonstellingen en als restaurant. Er worden tegenwoordig nog maar weinig kerkdiensten gehouden. Toch worden er nog, mits verhuring, doopsels, huwelijksvieringen, herdenkingsdiensten en uitvaarten gehouden.

Zowel door haar bouw als door haar ligging wordt de kerk tot de mooiste van Nederland gerekend. Als voorbeeld van de Brabantse gotiek is zij in Nederland het meest gave en elegante, hoewel iets minder bekend dan de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch. De kerk behoort tot de Top 100 der Nederlandse UNESCO-monumenten.

bewerk Geschiedenis

De eerste vermelding van een stenen kerk in Breda dateert uit 1269. In 1303 werd de kerk verheven tot kapittelkerk. In 1410 werd begonnen met de huidige kerk op de plaats van haar voorganger. Allereerst werd het koor gebouwd, aanvankelijk zonder kooromgang. Vervolgens ontstond het schip met de zijbeuken en het transept. Van dit deel werd de bouw in 1468 afgesloten. Nadat in 1457 de oude toren was ingestort, werd van 1468 tot 1509 de huidige toren gebouwd. Hierna kwamen de zijkapellen van het schip tot stand (voltooid in 1526) en de Prinsenkapel ten noorden van het koor (1520-1525). Ten slotte werd van 1526 tot 1536 de kooromgang met de Niervaartkapel opgetrokken. In 1547 was de kerk voltooid.

In 1449, terwijl de bouw van de kerk in volle gang was, werd het sacrament van Niervaart er ondergebracht. Dit was een wonderbaarlijke hostie, die talrijke pelgrims naar de kerk lokte. In 1566 vond de Beeldenstorm plaats in de kerk. Na de Reformatie wisselde de kerk enkele malen van eigenaar om in 1637 definitief protestants te worden; in 1648 werd ook het kapittel opgeheven. In 1694 brandde de oorspronkelijke bekroning van de toren af. De huidige spits dateert uit 1702. Vanaf 1843 hebben er restauratiewerkzaamheden plaatsgevonden aan de kerk. De laatste grote restauratie duurde van 1993 tot 1998.

bewerk Prinsenkapel

De Prinsenkapel ten noorden van het koor is het mausoleum van de voorvaderen van de Nederlandse koninklijke familie. Hier bevindt zich het Praalgraf van Engelbrecht II van Nassau. De kapel werd gebouwd van 1520 tot 1525 in opdracht van graaf Hendrik III van Nassau-Breda. Zij was in eerste instantie bedoeld als familiekapel, waarin getrouwd kon worden en waar ook familieleden begraven konden worden. Uiteindelijk werden er zeventien leden van de familie in de kapel begraven. Toen stadhouder Willem van Oranje overleed lag het in de bedoeling dat ook hij daar begraven zou worden, maar omdat de stad Breda in die tijd nog in handen was van de Spaanse bezetter, zijn hij en na hem al zijn regerende nakomelingen, met uitzondering van Prins Willem III, plus na diens dood de leden van de regerende Friese tak van het Koninklijk Huis, bijgezet in de Grafkelder van Oranje-Nassau in de Nieuwe Kerk in Delft.

bewerk Kerkschat

In de Nievaartkapel van de Grote Kerk bevindt zich de Kerkschat. Ondermeer het schilderij met de geschiedenis van het Sacrament van Niervaert en de oude stadgezichten. Ook is er kerkzilver.

bewerk Gewelfschilderingen

Een bijzonder onderdeel van de kapel zijn de gewelfschilderingen daterend uit 1533 en toegeschreven aan de Italiaanse frescoschilder Thomas Vincidor de Bologna, die een leerling van Raphael was. In de kapel hangt ook de triptiek "De vinding van het ware kruis" (ca. 1542) van de kunstschilder Jan van Scorel. Dit schilderij wordt in 2007 in delen opnieuw gerestaureerd.

bewerk Restauratie

De Prinsenkapel is vijf jaar gesloten geweest voor restauratie. De gewelfschilderingen werden compleet gerestaureerd, waarbij alle overschilderingen die in de loop van de tijd waren aangebracht, met een scalpel minutieus werden verwijderd. In 2003 was de restauratie van de kapel voltooid en kon zij weer voor het publiek worden opengesteld.

bewerk Overige bezienswaardigheden

De Grote Kerk van Breda herbergt een voor Nederlandse begrippen grote hoeveelheid kunstvoorwerpen die de Hervorming hebben overleefd. Hieronder vallen vooral de grafmonumenten uit de veertiende tot zestiende eeuw op, zoals:

• Grafmonument Engelbrecht I van Nassau
• Grafmonument van Dirk van Assendelft
• Grafmonument Frederik van Renesse
• Graf van Jan I van Polanen
• Graf van Jan II van Polanen
• Epitaaf Jan van Dendermonde
• Epitaaf Joris van Froenhuijzen

Verder bevinden zich in de kerk een aantal opvallende muurschilderingen, waaronder een vijftiende-eeuwse Verkondiging in de stijl van de Vlaamse Primitieven en een schildering van Sint Christoffel. Andere beziensaardigheden:

• Orgel Grote Kerk Breda, een kerkorgel in de kleuren van het Huis Nassau, blauw en goud
• Het doopvont uit 1540 uit geelkoper, gemaakt door Joos de Backer uit Antwerpen
• Drieluik De vinding van het ware kruis uit het atelier van Jan van Scorel
• Koorgestoelte uit 1440 met gesneden misericordes
• Preekstoel en Prinsenbank uit de zeventiende eeuw.

bewerk Enkele afmetingen

• Totale lengte: 77 meter
• Breedte van het dwarsschip: 37 meter
• Gewelfhoogte van het schip: 22,5 meter
• Hoogte van de daknok: 31 meter
• Hoogte van de toren: 97 meter

bewerk Toren vijfhonderd jaar

Op 21 juni 2009 wordt gevierd dat de toren van de Grote Kerk vijfhonderd jaar oud is. Op 21 juni 1509 was de toren voltooid en werd het 510 pond zware kruis op de toren geplaatst.

bewerk Wetenswaardigheden

• De oudste katholieke school voor voorbereidend hoger en middelbaar onderwijs van Breda is het Onze Lieve Vrouwelyceum (1923). Anders dan de naam wellicht doet vermoeden was dit oorspronkelijk een jongensschool, maar de naam verwees naar de Onze Lieve Vrouwe Kerk, het symbool van Breda. Bovendien voegde de school zich met deze naam in een Vlaams-Brabantse traditie (vergelijkbare gelijknamige scholen zijn er onder meer in Antwerpen, Brugge, Genk, Halle, Ieper, Tienen en Tongeren).

• In december wordt er een niet commerciële kerstmanifestatie georganiseerd in de Grote Kerk. Vanaf 2007 zal er op het Kerkplein ook een kerstmarkt zijn.

• Pianophasing, een uniek concert met 60 piano's en 120 quatre mains pianisten op 22 april 2007.

bewerk Galerij

Grafmonument	Grafmonument	Praalgraf Engelbrecht II	Detail Praalgraf Engelbrecht II
Praalgraf van Engelbrecht I van Nassau	Grafmonument van Jan II van Polanen
toren

bewerk Externe links

• Website van de Grote Kerk
• Kerkschat in de Nievaartkapel

51° 35' NB, 4° 47' OL