Calcium.html

Calciumoxide (CaO) werd al door de Romeinen gebruikt, maar pas in 1808 werd het als element ontdekt en door middel van elektrolyse geïsoleerd door Humphry Davy. De naam is afkomstig van het Latijnse Calx, dat "kalksteen" betekent.

bewerk Toepassingen

Calciumverbindingen vormen de basis van botten en tanden, daarom is het voor veel organismen belangrijk om er voldoende van binnen te krijgen. Teveel van calcium binnen krijgen kan bij jonge dieren leiden tot Wobbler.

Toepassingen van calcium in de industrie zijn:

Reductor bij extractie van andere metalen zoals uranium, zirkonium en thorium
In de vorm van calciumoxide is het de grondstof van veel bouwmaterialen zoals cement
De-oxidator voor allerlei legeringen

Daarnaast wordt calcium als metaal ook wel in legeringen gebruikt, vooral in combinatie met aluminium, beryllium, koper, lood en magnesium

bewerk Opmerkelijke eigenschappen

Calcium is het op vijf na meest voorkomende element in de aardkorst en van essentieel belang voor het leven op aarde. Het reageert met water onder vorming van calciumhydroxide. Dit is een exotherme reactie. Bij verbranding van element geeft het een roodgele vlam, Calciumchloride (CaCl) x nH20 (n staat bijvoorbeeld voor di-, tri-, of mono-) brand echter steenrood.

bewerk Voorkomen

Calcium is een lithofiel element, dat in de Aarde vooral in de korst voorkomt, die ongeveer voor 4,15 gewichtsprocent uit calcium bestaat. Door de reactieve eigenschappen komt het niet in ongebonden toestand voor. Bekende mineralen waarin calcium voorkomt zijn calciet (calciumcarbonaat), gips (calciumsulfaat) en fluoriet (calciumfluoride). Meestal wordt calcium geïsoleerd met behulp van elektrolyse van calciumchloride en calciumfluoride.

Opgelost calcium in de oceanen wordt door diverse organismen gebruikt om hun skelet uit op te bouwen in de vorm van de mineralen calciet en aragoniet. Als deze organismen sterven bezinken hun skeletjes naar de bodem om daar sediment te vormen. Door hoge hydrostatische druk is in de bathyale zone (op meer dan 4,5 km diepte) de oplosbaarheid van calciumcarbonaat groter, waardoor het oplost. Calciumrijke sedimenten worden daarom alleen in ondiepere zeeën, zoals op het continentaal plat, gevormd. Als kalksediment lithificeert wordt het kalksteen.

Dieper in de korst kan calcium in diverse metamorfe mineralen voorkomen. Voorbeelden zijn dolomiet, calciet, hornblende, grossulaar (Ca-granaat), plagioklaas en orthopyroxeen. Door metasomatisme en retrograde metamorfose kunnen deze mineralen in bijvoorbeeld talk, epidoot of tremoliet worden omgezet.

bewerk Isotopen

Meest stabiele isotopen
Iso	RA (%)	Halveringstijd	VV	VE (MeV)	VP
⁴⁰Ca	96,941	stabiel met 20 neutronen
⁴¹Ca	syn	1,03×10⁵ j	EV	11,140	⁴¹K
⁴²Ca	0,647	stabiel met 22 neutronen
⁴³Ca	0,135	stabiel met 23 neutronen
⁴⁴Ca	2,086	stabiel met 24 neutronen
⁴⁵Ca	syn	162,61 d	β	4,204	⁴⁵Sc
⁴⁶Ca	0,004	stabiel met 26 neutronen
⁴⁷Ca	syn	4,536 d	β	1,992	⁴⁷Sc
⁴⁸Ca	0,187	6×10¹⁸ j	2β	4,.272	⁴⁸Ti

Van calcium zijn meerdere stabiele isotopen bekend, waarvan ⁴⁰Ca en ⁴⁴Ca in aanzienlijke hoeveelheden in de natuur voorkomen.

Bepaalde micro-organismen (radiolaria) fractioneren afhankelijk van de temperatuur de twee stabiele isotopen van calcium bij het onttrekken uit het zeewater. In de geochemie wordt de verhouding ⁴⁴Ca/⁴⁰Ca in kalkskeletjes uit marien sediment daarom gebruikt om de vroegere temperatuur van zeewater te berekenen. Dit kan echter alleen voor niet te diep begraven sedimenten, omdat diagenetische reacties de verhouding veranderen als het sediment te diep begraven wordt en onder te hoge druk komt te staan.

bewerk Toxicologie en veiligheid

elementair metalisch Calcium is brandbaar.

bewerk Calcium als mineraal

Calcium is nodig voor de opbouw en het onderhoud van de botten en de tanden, bij de werking van zenuwen en spieren, bij de bloedstolling en bij het transport van stoffen in de lichaamscellen. Een gevarieerde voeding met melkproducten zorgt voor voldoende opname van kalk door het lichaam, zoals melk en melkproducten, groente, noten en peulvruchten. Een calciumtekort kan leiden tot botontkalking (osteoporose) en bij kinderen verschijnselen van Engelse ziekte (rachitis) en spierkrampen.

bewerk Externe links

Wikimedia Commons heeft meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen: Calcium.

Chemische elementen en isotopen
Periodiek systeem: Standaard · Alternatief · Elektronenconfiguratie Isotopentabel: Op element (compleet) · Op element (in delen) · Op atoommassa Lijst met elementen: Op naam · Rangschikken naar keuze · Op nummer