Bergen op Zoom.html



51° 29' N, 4° 17' E

Gemeente Bergen op Zoom

Provincie	Noord-Brabant
Hoofdplaats	Bergen op Zoom
Oppervlakte  - Land  - Water	93,13 km² 80,76 km² 12,37 km²
Inwoners Bevolkingsdichtheid	65.352 (30 juni 2008)? 809 inw./km²
Geografische ligging	51°30' NB 4°17' OL
Belangrijke verkeersaders	A4 A58 N259 Zeeuwse Lijn
Netnummer	0164
Postcodes	4600-4625
Officiële website	www.bergenopzoom.nl
Politiek
Burgemeester (lijst)	Han Polman (D66)
Bevolkingspiramide

Bergen op Zoom

Bergen op Zoom

Kaart van Blaeu uit 1645

Bergen op Zoom in 1865

Markt

Markiezenhof

Gevangenpoort

Gevangenpoort

Ravelijn

Stadhuis

Bergen op Zoom ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant.

Bergen op Zoom is met 65.440 Inwoners (1 januari 2008, Bron: Gemeente Bergen op Zoom) de achtste gemeente van Noord-Brabant en de vijftigste gemeente van Nederland. De gemeente beslaat een oppervlakte van 93,13 km² (waarvan 12,21 km² water) en heeft naast Bergen op Zoom sinds 1 januari 1997 de kernen Halsteren, Lepelstraat, Heimolen, Klutsdorp en Kladde binnen de gemeentegrenzen. De stad zelf heeft per 1 januari 2008 52.890 inwoners.

Bergen op Zoom wordt in het Brabants dialect Bèrrege genoemd. Soms wordt het ook afgekort tot BoZ.

bewerk Geschiedenis

In de Romeinse tijd bevond zich ter hoogte van de huidige Sint-Gertrudiskerk een offerplaats waarvan een groot aantal mini-amforen werden teruggevonden. Ook werden er Romeinse munten, een Keltische zegelring en een beeld teruggevonden van de Keltische god Sucellus. Mogelijk heeft daarbij op de plaats van deze kerk een tempel gestaan.^[1]

De stad Bergen op Zoom heeft tot 1287 deel uit gemaakt van de Baronie van Breda en werd dus tot die tijd bestuurd door de Heer van Breda. Toen Arnoud van Leuven als heer overleed werd ervoor gekozen om het Land van Breda te verdelen in twee heerlijkheden, waardoor het Land van Bergen op Zoom ontstond met de stad als kern. In 1533 werd deze heerlijkheid een markiezaat, waarmee zij formeel een hogere rang verwierf dan de Baronie van Breda. Haar feitelijk belang werd daarmee echter niet groter.

De leden van het geslacht Van Glymes vervulden diplomatieke functies, zoals tevens Heren en Markiezen van Bergen op Zoom.

bewerk Stadsrechten

Het is niet precies bekend wanneer Bergen op Zoom stadsrechten heeft verworven omdat de stadsarchieven bij een grote stadsbrand in 1397 verloren zijn gegaan. Aangenomen wordt dat dit bij of al voor het afscheiden van de stad als heerlijkheid is gebeurd. Deze brand verwoestte bijna de hele stad, maar van twee panden is duidelijk dat ze het hebben overleefd, Hotel De Draak en het naastgelegen pand De Olifant aan de Grote Markt.

• In het soetste van de meye
• Was tot Bergen groot geschreye,
• 't verbrande alle stocken, staecken
• behalve Olifant en Draecke.

Omdat De Draak de functie van hotel zeker al in 1397 vervulde en 610 jaar later nog altijd vervult, wordt het gezien als het oudste hotel van Nederland. Ook in 1444 legde brand een groot deel van Bergen op Zoom in de as.

De stad op de grens van de Zeeuwse, Vlaamse en Brabantse graafschappen was een belangrijke handelsstad en kende laken- en aardewerknijverheid.

bewerk Vesting

Bergen op Zoom weerstond verschillende Spaanse belegeringen (onder meer door de hertog van Parma in 1588 en door Spinola in 1622, waaraan Valerius zijn lied Merck toch hoe sterck wijdde. De stad behield na de aanleg van nieuwe vestingwerken door Menno van Coehoorn haar onneembare reputatie. De vesting ging deel uitmaken van de West-Brabantse waterlinie. De Fransen maakten tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog in 1747 echter korte metten met La Pucelle (De Maagd). De stad werd verdedigd door de hoogbejaarde generaal Cronstrom. Grote delen van de stad gingen bij de inname door de Fransen verloren. Bergen op Zoom bleef ook na het vertrek van de Fransen in een belangrijke garnizoenstad.

bewerk Geografie / Ligging

De stad Bergen op Zoom ligt in het uiterste westen van Noord-Brabant, dicht bij de provincie Zeeland en de grens met België. De stad is gelegen op de Brabantse Wal. Ten oosten van Bergen op Zoom bevinden zich heuvelachtige zandgronden met de bossen van Zoomland en de Wouwse Plantage. Ten westen van Bergen op Zoom liggen het Markiezaatsmeer en het Zoommeer, welke vóór de aanleg van de Oesterdam en de Markiezaatskade deel uitmaakten van de Oosterschelde.

Aangrenzende gemeenten
	Steenbergen
Tholen (Z)		Roosendaal
Reimerswaal (Z)	Woensdrecht

Bergen op Zoom is niet genoemd naar het kanaaltje de Zoom, dat door de stad stroomt. Bergen op Zoom bestond al een paar honderd jaar voordat de Zoom pas werd gegraven. De stad is vermoedelijk genoemd naar het hoogteverschil van de Brabantse Wal (zoom) waarop de stad is gebouwd (wat ook terugkomt in het gemeentewapen van Bergen op Zoom door de toevoeging van drie heuvels). De naam Bergen komt van het heuvelachtige karakter van het landschap. Het hoogteverschil loopt op tot zo'n 20 meter.

Het centrum van Bergen op Zoom ligt in een soort kom, waarbij de Grote Markt op een laag punt ligt, en de randen van het centrum hoger gelegen zijn. Bijna alle wijken van Bergen op Zoom liggen op de hoge zandgronden van de Brabantse Wal. De industrieterreinen rond de haven en de grote nieuwbouwwijken op de 'Bergse Plaat' (een voormalige zandplaat in de Oosterschelde) liggen echter op de lage kleigronden.

bewerk Kernen

sinds 1 januari 1997:

• Halsteren (inwoners: 9850)
• Lepelstraat (inwoners: 2300)
• Heimolen (inwoners: -)
• Kladde (inwoners: 180)
• Klutsdorp (inwoners: 220)

bewerk Monumenten en bezienswaardigheden

De stad herbergt de volgende monumenten: voor alles het laatgotische stadspaleis het Markiezenhof, residentie van de Heren en later de Markiezen van Bergen op Zoom, vervolgens de Sint-Gertrudiskerk, die in 1972 bij een brand zware schade leed en waarvan de toren, de Peperbus, uitziet over de Grote Markt, waaraan ook het Stadhuis staat. Ook staat hier stadsschouwburg De Maagd, in de voormalige R.K. kerk H. Maagd Maria ten Hemelopneming. De kerk in neo-classicistische stijl dateert uit de jaren 1825-1829, en is door architect Onno Greiner verbouwd tot een zeer bijzondere schouwburg, waarbij het grootste deel van de kerk behouden is gebleven.

Verder zijn er de Lievevrouwepoort of Gevangenpoort en, als enige overblijfsel van Menno van Coehoorn's veel latere vestingwerken, het Ravelijn Op den Zoom.

Naast deze monumenten heeft Bergen op Zoom nog tal van andere historische monumenten, waaronder vele woonhuizen en een aantal kerken zoals de monumentale onze lieve vrouw van Lourdeskerk uit 1928 gelegen aan de Prins Bernhardlaan, de Heilig Hartkerk aan het Piusplein en de protestantse Ontmoetingskerk aan het Bolwerk. In totaal bezit de stad bijna 500 rijks- en gemeentemonumenten. Bergen op Zoom is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden.

bewerk Cultuur

bewerk Evenementen

Evenals vrijwel de rest van Noord-Brabant viert Bergen op Zoom carnaval, hier vastenavend geheten. De stad heet tijdens de vastenavend Krabbegat, verwijzend naar het verdwenen streekproduct: de meekrap. In Krabbegat, en sommige omliggende plaatsen, is het de gewoonte om het gezicht te verbergen hetzij achter een masker (mombakkes) of achter een stuk oude vitrage (gedijn).

Verder zijn er het hele jaar door tal van evenementen, waaronder:

• Bourgondische Krabbefoor
• Maria ommegang
• De Zoomer Spelen (Baselius)
• Jazzweekend
• Poptocht
• Zomerfestival
• Hortus Musicus Religiosus
• Festival of Lessons & Carols

bewerk Economie

bewerk Beste binnenstad van Nederland

In september 2007 werd de binnenstad van Bergen op Zoom uitgeroepen tot "Beste binnenstad van Nederland" in de categorie middelgrote steden. De verkiezing was georganiseerd door Platform Detailhandel Nederland. De jury prijst het Bergse stadshart om de recente, succesvolle herinrichting en de wijze van aanpak in de samenwerking. Bergen op Zoom versloeg bij deze verkiezing uiteindelijk Meppel en Hoorn.

bewerk Bestuurlijke indeling

bewerk Huidige Wijken

bewerk Nieuwe toekomstige wijken / woongebieden

• De Bergse Haven
• Het Groene gordijn
• De Markiezaten (zuidelijke stadsrand)

bewerk Toekomstige plannen

• De oude rechtstreekse buslijn naar Antwerpen terug in het leven roepen
• Aparte goederenlijn (omleiding) bij de A4/58 om zo geluidsoverlast van het spoor tegen te gaan
• Nieuw treinstation nabij de nieuwbouwwijk De Markiezaten: Station Bergen op Zoom Zuid
• Vrije busbanen in het centrum
• Nieuw Sportpark in Nieuwe Wijk de Markiezaten (met verschillende wijzigingen in de bestaande sportparken)
• Het stationsgebouw en -gebied opknappen. De gemeente heeft het station al overgenomen van de NS.
• Doortrekken A4 naar Dinteloord/A29

bewerk Industrie

Vanwege haar gunstige ligging aan verschillende belangrijke verbindingen over de weg, het water en het spoor is Bergen op Zoom een aantrekkelijke vestigingsplaats geworden voor de industrie. De stad produceert tegenwoordig onder meer tabakswaren en kunststoffen. Traditionele producten uit de omgeving zijn asperges, aardbeien en ansjovis. De inwoners danken hun bijnaam krabben aan een ander, nu verdwenen streekproduct: de meekrap, die werd gebruikt als verfstof in de textielindustrie.

Er zijn drie grote industriegebieden, met diverse grote bedrijven:

• Theodorushaven (Sabic Innovative Plastic, Cargill, Nuplex, Nedalco)
• Noordland (Meeus Group, Ricoh)
• De Lage Meren (Philip Morris, Bruynzeel Keukens, Bruynzeel-Sakura)

bewerk Winkelgebieden / Centra

Er zijn verschillende soorten winkelcentra in Bergen op Zoom die elk een eigen aanbod aan producten en diensten hebben. De beste binnenstad van Nederland (2007 t/m 2009) bestaat uit twee lussen (super 8), Het Paradegebied en het Vierkantje, De verbinding met deze twee gebieden is het plein Grote Markt, die een veelheid aan horeca en terrasjes herbergt.

Sinds eind 2006 heeft Bergen op Zoom er een nieuw winkelgebied bij, de Parade, dat op het voormalige Thaliaplein en het St. Josephplein ligt.

bewerk Markten

Er is een markt op De Kaai op donderdag van 09.00 - 15.30 uur.

Ook zijn er verschillende braderieën en rommelmarkten in Bergen op Zoom, zoals:

• Bergse Koniginnendag Markt
• Snuffelmarkt in de Stoelemat
• Braderie De Bergse Plaat
• De Krabbenfoor

bewerk Media

bewerk Kranten

• BN/De Stem
• De Bergen op Zoomse Bode
• Groot Bergen op Zoom
• StadsMAG

bewerk Radio/tv

• BRTO Bergse Radio en Televisie Omroep
• Brabant 10 - Commerciële Brabantse televisieomroep
• Omroep Brabant - Radio en televisie omroep van Noord-Brabant
• ABG-TV - Senioren TV omroep voor de regio Bergen op Zoom
• Radio Lievensberg - De Radio omroep van Ziekenhuis Lievensberg

bewerk Onderwijs

bewerk Middelbaar Onderwijs

• RSG 't Rijks VMBO, havo en vwo (Gymnasium en Atheneum)
• Mollerlyceum VMBO, havo en vwo (Gymnasium en Atheneum)
• Gymnasium Juvenaat vwo (Gymnasium)
• SG Roncalli VMBO, havo en vwo (Atheneum)
• Het Kwadrant Praktijk Onderwijs
• De Berkenhof Speciaal Voortgezet Onderwijs
• RMPI De Viersprong Speciaal Voortgezet Onderwijs (Halsteren)
• Luzac College Particulier voortgezet onderwijs
• ROC West-Brabant
  • Zoomvliet College MBO
  • Kellebeek College MBO
  • Markiezaat College MBO
  • Markiezaat College VMBO
  • Markiezaat College VMBO, LWOO (leerweg ondersteunend Onderwijs)

bewerk Basisonderwijs

• De Borghoek Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• De Kreek Openbare Basisschool
• Noordster Openbare Basisschool
• De Aanloop Algemene Basisschool
• Algemene School Oost Algemene Basisschool
• Montesorri School Algemene Basisschool
• De Krabbenkooi Algemene Basisschool
• De Rode Schouw Algemene Basisschool (Halsteren)
• De Grebbe Protestants Christelijk Basisschool
• De Heiberg Protestants Christelijk Basisschool
• De Springplank Protestants Christelijk Basisschool (Halsteren)
• Anton van Duinkerken Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• De Biezenhof Rooms-Katholiek Basisonderwijs (Halsteren)
• Lodijke Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• Sancta Maria Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• 't Fort Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• De Wegwijzer Rooms-Katholiek Basisonderwijs (Lepelstraat)
• De Verrekijker Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• De Toermalijn Rooms-Katholiek Basisonderwijs (Halsteren)
• De Welle Rooms-Katholiek Basisonderwijs
• St. Maarten Rooms-Katholiek Basisonderwijs (Halsteren)
• El Feth Islamitisch Basisschool
• De Driemaster Speciaal Basisonderwijs
• De Koperakker Speciaal Onderwijs

bewerk Voorzieningen

In Bergen op Zoom-Stad zijn er 2 bibliotheken te vinden. De vestigingen zijn in het centrum (Markiezenhof) en in de wijk Oost. Ook is er in de gemeente Bergen op Zoom een 3e bibliotheek, die gevestigd is in het stadsdeel Halsteren.

Op de Boulevard is een surfstrand (gras) te vinden en een badstrand (zand). Er zijn ook verschillende plekken om evenementen te houden, bijvoorbeeld: De Stoelemat (evenementenzaal) en een evenemententerrein op de boulevard.

De Maagd is de Schouwburg van de stad.

Er zijn ook religieuze voorzieningen in Bergen op Zoom. Zo zijn er 4 katholieke kerken (de Gertrudiskerk, de O.L.V. Lourdeskerk, de Heilig Hartkerk en de kerk van de Goddelijke Voorzienigheid) en een moskee aanwezig.

bewerk Sport

Bergen op Zoom heeft een aantal clubs in verschillende sportcategorieën, waaronder:

• West-Brabant Giants (basketbal)
• Moc '17 (voetbal)
• FC Bergen (voetbal)
• ZPR '84 (voetbal)
• Bergse Badminton Vereniging (badminton)
• Flying Shuttle 57 (badminton)
• Dosko (voetbal)
• Jumping Crabs (basketbal)
• Krabben (waterpolo)
• AV SPADO (atletiek)
• Sic Pugno (volleybal)
• Smash (tennis)
• Scheldevogels (korfbal)
• The Wizards of BoZ (honkbal)
• TTV Het Markiezaat (tafeltennis)
• Tempo (hockey)

bewerk Sportvoorzieningen

Er zijn 6 Sportparken, 1 Midgetgolfbaan, 4 Sporthallen, 3 Dojo's (judo etc), 7 Fitnessgelegenheden en 5 Gymnastieklokalen.

Bekende Sportgelegenheden zijn:

• Sportpark Rozenoord
• Sporthal De Boulevard (thuis van West-Brabant Giants)
• Capital Sports (fitness)
• Midgetgolfbaan Tuinwijk

bewerk Politiek

bewerk College van Burgemeester & Wethouders

• Burgemeester Han Polman (D'66)
• Locoburgemeester Wethouder Ton Linssen (Lijst Linssen)
• Wethouder Arnold Hagenaars (PvdA)
• Wethouder Maarten van Eekelen (GBWP)
• Wethouder Sander Siebelink (Lijst Linssen)
• Wethouder Adrienne Veraart (PvdA)

bewerk Gemeenteraad

bewerk Stedenbanden

Bergen op Zoom heeft jumelages met:

• Oudenaarde - België
• Szczecinek - Polen

bewerk Prijzen

• Beste Binnenstad van Nederland 2007-2009

bewerk Verkeer en vervoer

bewerk Wegen

bewerk Snelwegen

Er lopen 2 snelwegen langs Bergen op Zoom:

• A58/E312 (Eindhoven-Breda-Roosendaal-Bergen op Zoom-Goes-Vlissingen vv)
• A4 (Amsterdam-Rotterdam (havens)-Bergen op Zoom-Antwerpen (havens) vv)

In de omgeving van Bergen op Zoom zijn er twee knooppunten:

• knooppunt Zoomland
• knooppunt Markiezaat

Het snelweggedeelte tussen deze twee knooppunten heeft beide wegnummers: A4 en A58

Van de A4 ontbreken nog verschillende gedeelten, waaronder een gedeelte tussen Dinteloord en Bergen op Zoom, de zogenaamde Zoomweg-Noord. Ten noorden van Bergen op Zoom is eind 2007 ter hoogte van Halsteren een stuk snelweg opengesteld.

bewerk Regionale wegen

Bergen op Zoom wordt tevens ontsloten door een aantal regionale wegen

• De N259 vanuit Steenbergen sluit via een verbindingsweg ter hoogte van Halsteren aan op het reeds opengestelde nieuwe stuk Rijksweg A4 richting knooppunt Zoomland/Zeeland. De drukke N259 moet worden ontlast door de aanleg van de A4
• De N286 maakt deel uit van de verbinding tussen St. Maartensdijk/Tholen en Bergen op Zoom
• De N289 maakt deel uit van de verbinding tussen Putte, Hoogerheide en Bergen op Zoom

bewerk Stadswegen

Bergen op Zoom heeft een gedeeltelijke randweg. De Randweg Oost wordt gevormd door de snelweg A58/A4. De Randweg Noord en West is grotendeels 4-baans. Ook de Markiezaatsweg, welke aan de westkant van Bergen op Zoom langs de Bergse Plaat loopt, maakt in principe deel uit van de Randweg. De Randweg Zuid wordt momenteel aangelegd en verbindt de Markiezaatsweg met de A4/A58 bij Heimolen.

bewerk Trein en bus

bewerk Treinstation

Bergen op Zoom heeft een treinstation op de lijn Roosendaal - Vlissingen. Op station Bergen op Zoom stoppen de volgende passagierstreinen:

• Intercity tussen Vlissingen en Amsterdam vv (éénmaal per uur). Vroeg in de ochtend is Bergen op Zoom beginpunt, en laat op de avond eindpunt van deze intercity.
• Stoptrein tussen Vlissingen en Roosendaal vv (éénmaal per uur)
• 's ochtends vroeg, op doordeweekse dagen, is Bergen op Zoom begin- en eindpunt van de stoptrein van en naar Den Haag Centraal.

bewerk Goederentreinen

De spoorlijn die door Bergen op Zoom loopt wordt intensief gebruikt voor vervoer van goederen van en naar het haven- en industriegebied Vlissingen-Oost (Sloegebied). Verder hebben verschillende bedrijven in Bergen op Zoom een aansluiting op de spoorlijn.

Er zijn plannen om vanaf de spoorlijn ten zuiden van Bergen op Zoom een goederenspoorlijn naar de havens van Antwerpen aan te leggen. Deze goederenspoorlijn zou de spoorlijn Roosendaal-Antwerpen ontlasten van goederenvervoer. Nadeel is, dat al dit extra goederenvervoer dan door Bergen op Zoom zou komen.

bewerk Stads- en Streekvervoer (Bus)

Dagelijks rijden er vanaf het station bussen naar verschillende dorpen / steden in de regio West-Brabant, Rotterdam Zuidplein en het eiland Tholen.

* Lijndienst alleen richting Bergen op Zoom / ** Overstap in Putte (De Lijn)

bewerk Bekende (oud)-inwoners

• Jacob Obrecht (1457-1505), componist
• Desiderius Erasmus (1466-1536), filosoof
• Lowijs Porquin (1511-1573), schrijver
• Marcus Zuerius Boxhorn (1612-1653), taalkundige
• Bernardus Bosch (1746-1803), dominee, politicus, dichter
• Govert-Marinus Augustijn (1871-1963), beroemde Jugendstill potten-bakker.
• Willem van Dort (1875-1922), schilder
• A.M. de Jong (1888-1943), schrijver
• Antoine Mazairac (1901-1966), wielrenner
• Anton van Duinkerken (1903-1968), schrijver
• Kees Becht (1917), ondernemer
• Adri Suykerbuyk (1929), wielrenner
• Rinus Bennaars (1931), voetballer
• Ad Havermans (1934), politicus
• Adriaan Ditvoorst (1940-1987), regisseur
• Harry Borghouts (1943), politicus
• Hans Heestermans (1943), lexicograaf
• Jacques Chapel (1946-2008), voetballer en sportverslaggever
• Ed Nijpels (1950), politicus
• Letty Demmers-van der Geest (1952), politica
• Cornald Maas (1962), schrijver en presentator
• Frans Maas (13 juli 1964), verspringer en hink-stap-springer
• Danny Hesp (1969), oud-voetballer
• Femke Bakker (1972), actrice
• Paul Weiss (1974), beroepsgoochelaar
• Aykut Demir (1988), Turks-Nederlands voetballer
• Fouad Idabdelhay (1988), speler van NAC Breda
• Martijn Hendrickx (1991), acteur (de scheepsjongens van bontekoe)

bewerk Trivia

• De naam van Bergen op Zoom is op de Arc de Triomphe in Parijs te vinden als een van de veroverde steden van het Franse Rijk.
• Tot de Franse overwinning van 1747 stond Bergen op Zoom bekend als La Pucelle (de maagd), omdat deze nog nooit veroverd was door een vijandelijke mogendheid
• Bergen op Zoom wordt ook wel de kermisstad van Nederland genoemd. Veel exploitanten hebben hier hun origine en de beste draaiorgels (Perlé) werden er gebouwd. In het Markiezenhof is een permanente tentoonstelling gewijd aan de kermis en zijn nog oude attributen van onder meer het carrousel tentoongesteld.

bewerk Zie ook

• Merck toch hoe sterck - bekend geuzenlied over Bergen op Zoom
• Lijst van heren en markiezen van Bergen op Zoom
• Halsteren

bewerk Externe links

Wikimedia Commons heeft meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen in de categorie Bergen op Zoom.

• Gemeente Bergen op Zoom

Wijken in Bergen op Zoom

Stadsdeel Centrum: Centrum · Havenkwartier · Vestinggronden Noord · Vestinggronden Zuid Stadsdeel Noord: Meilust Noord · Meilust Zuid · Tuinwijk · Noordgeest Stadsdeel Oost: Gageldonk West · Gageldonk Oost · Warande West · Warande Oost · De Lage Meren · Het Groene Gordijn · Langeweg · Nieuw Borgvliet Stadsdeel Zuid: Het Fort · Zeekant · Bergse Plaat · Het Glacis · De Markiezaten Stadsdeel West: Bergse Haven · Noordland · Theodorushaven · De Poort Halsteren: Centrum · De Schans · Rode Schouw · De Beek Lepelstraat: Lepelstraat