Achtbaan.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Stalen achtbaan Dragon Khan

Een achtbaan is een weg in de vorm van het cijfer 8, waarbij dus op de knoop een brug staat, zodat de ene lus onder de andere kan doorrijden. Deze vorm van weg of parcours werd aanvankelijk gebruikt voor kermisattracties, waarbij wagentjes aldus konden rondrijden zonder elkaar te hinderen. Ook wedstrijden met motoren worden soms (indoor, omdat daar de ruimte beperkt is) op zo'n achtbaan gereden.
Later werd het begrip uitgebreid naar andere constructies in attractieparken waarbij wagentjes ingewikkelder krullen volgen, al dan niet met kruisende lussen. Het zijn constructies van hout of staal met rails waarop een karretje met hoge snelheid rijdt. Dergelijke achtbanen, ook roetsjbanen of rollercoasters genoemd, zijn populair doordat het een zogenaamde kick geeft; de bezoeker maakt tijdens de rit een grote hoeveelheid adrenaline aan. Belangrijk bij een goede achtbaan zijn de g-krachten.
Over dergelijke achtbanen gaat de rest van dit artikel.

Inhoud

bewerk Geschiedenis

In de 17de eeuw worden in Rusland met ijs bedekte houten constructies gebouwd, waarop men met een slede naar beneden glijdt. Deze glijbanen zijn erg populair, en dus worden er steeds grotere en betere versies gebouwd. 'Heuveltjes' worden toegevoegd, enzovoorts. Rond 1784 worden wieltjes aan de sledes bevestigd, waardoor de attracties heel het jaar door geopend kunnen blijven. Soldaten van Napoleons leger nemen het idee mee bij hun terugkeer naar Frankrijk. Waarschijnlijk komt de naam "Montagnes Russes" hiervandaan. Ook de Angelsaksen noemen de achtbaan "Russian Mountains". In 1804 is de eerste Franse achtbaan een feit, en wordt ook hier erg populair. Frankrijk was in die tijd de voortrekker op het gebied van achtbanen. En nog steeds worden achtbanen elk jaar verbeterd. In 1917 wordt er in Belleville een nieuwe veilige achtbaan gebouwd. De wieltjes houden het treintje aan het spoor vast. Zo haalt deze achtbaan een snelheid van 64 km/uur.

De achtbaan Balder

In de Verenigde Staten wordt de Mauch Chunk Gravity Railroad gebouwd; de langste achtbaan die ooit gebouwd is. De spoorlijn werd oorspronkelijk gebouwd om steenkolen van de mijn naar de haven te vervoeren. De hellingsgraad van 1,5° zorgde ervoor dat het treintje, zuiver door de zwaartekracht, in dertig minuten de rit bergafwaarts deed. De terugweg (met behulp van ezels) duurde een paar uur. Er ging slechts één persoon mee op die ritten, en wel om het remsysteem te bedienen. Tegen 1844 werden er twee hellingen bijgebouwd, en de karretjes mechanisch omhooggetrokken. De spoorlijn vormde nu een gesloten parcours van 29 km lang in de vorm van een acht. Tegen 1872 wordt een nieuwe spoorlijn aangelegd, waardoor de Gravity Road overbodig wordt. Om er toch nog geld mee te verdienen wordt geprobeerd om, tegen betaling, passagiers de rit te laten meerijden, met veel succes. Twee jaar later, in 1874 reden al 35.000 bezoekers mee, wat de Gravity Road de op één na populairste bestemming in de Verenigde Staten maakte, na de Niagarawatervallen. Tot in 1938 bleef de attractie geopend, welke maar 35 km verwijderd is van het huidige Dorney Park in Allentown (Pennsylvania). In 1976 werd de Mauch Chunk Gravity Railroad geklasseerd als historisch monument.

In Frankrijk gaat in 1846 te Frascati Gardens de eerste achtbaan met een looping open. Vele ongevallen en technische problemen zorgen ervoor dat deze achtbaan al snel weer wordt gesloten. De populariteit van achtbanen in Frankrijk loopt terug, in tegenstelling tot de belangstelling in de Verenigde Staten.

In 1884 wordt in Amerika de eerste, volledig voor publieke doeleinden bestemde coaster, gebouwd door LaMarcus Adna Thompson: de Switchback Railway te Coney Island (New York). De achtbaan bestond uit 2 parallel lopende hellingen van ongeveer 150 meter lang. Beide uiteinden bestonden uit een laadstation op 15 meter hoogte. Personeel droeg de lege karretjes telkens naar boven voor een volgende rit naar beneden. De achtbaan ging slechts 10 km/uur maar werd een groot succes. Een toegangskaartje kostte 5 cent, en de wachttijd kon oplopen tot 3 uur. Het geld dat voor de bouw nodig was geweest, werd al snel terugverdiend.

Enkele maanden later bouwde Charles Alcoke ook op Coney Island de Alcoke Coaster. Deze achtbaan was in één volledig parcours gebouwd en bezat een mechanisch systeem om de karretjes weer naar boven te brengen, met als gevolg een toename in capaciteit. In 1885 ziet Amerika's derde achtbaan te San Francisco het daglicht. Waar vroeger de passagiers zijdelings plaats moesten nemen, mag men in deze door Philip Hinckle gebouwde achtbaan voorwaarts zitten, en een veel hogere, steilere en snelle rit meemaken. In 1887 werden de Sliding Hill en de Toboggan Coaster gebouwd, met als eerste een achtvormig parcours.

In 1887 wordt door Thomson in Atlantic City de Scenic Railway gebouwd. Deze baan wordt gekenmerkt door de vele decors, speciale effecten, lichteffecten en diaprojecties. Tevens worden meerdere karretjes aan elkaar vastgemaakt, met als resultaat een treintje. Door het grote succes wordt de Thompson Scenic Railway Firm opgericht. Deze bouwt over de hele wereld, tot in India, dit type achtbaan. Rond dezelfde periode ziet een ander type van attractie het daglicht. De helling bestaat uit honderden rollen waarop sledes naar beneden rollen. De naam "roller coaster" zou hiervandaan komen. Maar Thompsons eerste patent in 1885 droeg al de titel "Roller Coasting Structure". De Scenic Railways haalden een snelheid van maximaal 20 km/uur. De treintjes reden in een houten goot, terwijl wieltjes onderaan en op de zijkant de treintjes in het juiste spoor hielden; dit ging niet zo snel. Het systeem werd "side friction" genoemd. De Leap-the-Dips van Edward Joy Morris in Lakemont Park (Pennsylvania) werkt nog steeds volgens dit principe. Hij werd gebouwd in 1902 en gerestaureerd in 1999. Het is de oudste nog werkende achtbaan.

Attractieparken en achtbanen groeiden in populariteit. Coney Island telde in 1875 meer dan een miljoen bezoekers, met een verdubbeling van dat aantal het jaar daarop. Maar Sea Lion Park, opgericht in 1895, wordt als het eerste Amerikaanse amusementspark gezien, omdat het een gesloten park met een entreeprijs was. Bij de opening had het park zelfs een achtbaan met een looping. Maar deze zogenaamde Flip Flap bezorgde vele passagiers nek- en rugproblemen, door de veel te hoge G-krachten. Daarom werd hij in 1901 vervangen door de Loop the Loop, met een soepelere looping. Vele andere parken volgden in het spoor van Sea Lion Park, bijvoorbeeld Steeplechase Park in 1897, waar bezoekers een ritje in de Steeplechase konden maken. Op Coney Island verscheen in 1907 de Drop-the-Dip van Christopher Feucht. Hier werd een 'safety bar' gebruikt, om de passagiers stevig in het karretje te houden.

Stalen achtbaan Expedition GeForce van Holiday Park in Duitsland.

Maar de echte revolutie in achtbanen was te danken aan John A. Miller. Toen hij werkte voor La Marcus Thompson, ontwierp hij onder andere het systeem waardoor karretjes op een helling niet terugglijden. Dit systeem is te herkennen aan de bekende klikkende geluiden. Ook boog hij zich over wielen onder de rail, remmen, veiligheidsbeugels en meer dan honderd andere zaken waarop hij patent aanvroeg. De achtbanen van tegenwoordig zijn nog steeds grotendeels gebaseerd op vindingen van Miller. Achtbanen die hij gebouwd heeft en nog steeds in gebruik zijn: Racer, Pippin (nu de Thunderbolt) en Jack Rabbit in Kennywood Park, Big Dipper in Six Flags Ohio (voorheen Geauga Lake) en Jack Rabbit in Clementon Lake Park.

De moderne achtbaan is vooral te danken aan Anton Schwarzkopf, deze Duitse ontwerper begon midden jaren 50 met de verfijning van de achtbaan. Oorspronkelijk bouwde hij ontwerpen voor de Duitse kermissen, maar hij bleek zo succesvol dat ook parken een beroep gingen doen op zijn kunde. In 1976 opende in Magic Mountain de Revolution, de eerste achtbaan die veilig over de kop ging. Al snel volgden er meer van dit type. In 1979 kwam de Looping Star uit, dit model was voor vele parken de opstap naar een een loopingcoaster. Tot zijn overlijden in 2001 bleef Anton zich wijden aan het verbeteren van achtbaansystemen.

Nu achtbanen veiliger en beter zijn dan ooit, bloeit de achtbaanindustrie op. Vele nieuwe bedrijven kwamen en komen tot stand, en breiden hun gamma uit met meer mensen per treintje, spinningcoasters en watercoasters.

bewerk Technieken

De wielen van de Spinning Racer, een Duitse kermisachtbaan.

Enkele technieken die veel bij achtbanen voorkomen, worden hier uitgelicht.

De beugels zijn u-vormig en bedoeld om passagiers in de karretjes/stoelen te houden. Ze zijn meestal comfortabel bekleed met zacht plastic of schuimrubber. De onderkant wordt meestal met een riempje aan de stoel bevestigd. Beugels worden vaak gebruikt bij achtbanen waarin men in een stoel onder de rails hangt. Een beugel hoort zo strak te zitten als mogelijk is. Als de passagier te los in zijn stoel zit, kan de rit pijnlijk en gevaarlijk zijn. Het ratelende geluid dat te horen is wanneer de beugel naar beneden wordt getrokken, is afkomstig van de ratel die over het tandwiel beweegt, die beide in de stoel zijn gehuisvest. Deze constructie zorgt ervoor dat de passagier de beugel niet zelfstandig meer kan opendoen.

Een karretje dat op de achtbaanrails staat, omsluit met zijn wielen de rails volledig. Aan beide kanten staan de wielen op, onder en zijwaarts tegen de rails. Hierdoor valt het karretje zelfs niet van de rails als het ondersteboven tot stilstand komt.

De takelhelling wordt ook wel 'lifthill' genoemd. Aan de onderkant van de rails zitten tandjes, waarin de hangertjes van het karretje grijpen (dit geeft het ratelende geluid). Als de ketting breekt, blijft het karretje hangen op de tandjes. In de takelhelling bevindt zich tevens een sensor die registreert of de karretjes niet blijven hangen. Dit is belangrijke informatie voor de operator, aangezien het dan erg gevaarlijk zou zijn om een volgend treintje te laten vertrekken.

De remmen van een achtbaan bestaan uit twee remplaten aan iedere kant van de rails, en een remplaat onder het karretje, dat ertussendoor beweegt. De remplaten van de rails bewegen naar elkaar toe, en klemmen de derde remplaat als het ware vast. Door de wrijving vermindert de snelheid.

De g-krachten op de passagiers en de karretjes zijn onder te verdelen in positieve, negatieve en zijwaartse g-krachten. Positieve g-krachten ervaart men als het je in het treintje wordt gedrukt, negatieve g-krachten als het treintje bijvoorbeeld over een heuvel in het parcours gaat. Laterale g-krachten voel je vaak in een bocht, je wordt dan naar links of rechts geduwd. Als laatst heb je dan nog horizontale g-krachten, die voel je bij een onnatuurlijke versnelling of als de achtbaantrein aan het einde van de rit wordt afgeremd door de remmen.

bewerk Vaktaal

De Tornado van het Avonturenpark Hellendoorn: Bij een looping hang je even ondersteboven in het karretje.
Zie ook het artikel inversie (achtbaan).
  • De first drop is de eerste grote val. Vaak recht en haast verticaal naar beneden, maar soms ook met een bocht of een spiraal (een helix).
  • De pre-drop is een kleine val, vóór de First Drop.
  • Een helix, soms ook wel Bayern Kurve genoemd, is een spiraal van m
  • De camelback ("kamelenrug") of bunny hop is een grote hobbel die vaak volgt op de First Drop.
  • Een banked turn is een schuine bocht van maximaal 90 graden.
  • De overbanked turn helt méér dan 90 graden.
  • Een inversie wil zeggen: omkering. Met andere woorden, een element, waarbij je korte tijd ondersteboven hangt.
  • In de bekende vertical loops gaat men met een verticale bocht ondersteboven. Dit is veruit de bekendste looping en ook de bekendste inversie.
  • In een corkscrew oftewel kurkentrekker gaat men ook ondersteboven, maar dan door middel van een zijwaartse bocht. De inversie dankt haar naam aan het gelijknamige gereedschap waar de vorm veel van wegheeft. Een kurkentrekker is met andere woorden een soort uitgerekte looping.
  • Een heartline roll is een soort kurkentrekker, waarbij de baan echter in een lijn blijft. De rijders draaien zo als het ware om as van hun hart.
  • De inline twist is één langgerekte kurkentrekker in één lijn. Dit element wordt nog wel eens verward met de heartline roll.
  • Een diving loop (duiklooping) is een halve camelback/in-line-twist gevolgd door een halve looping.
  • De boomerang, ook wel batwing of Cobra Roll genoemd, is de opeenvolging van meerdere baanelementen: eerst een halve looping vervolgens 2 halve kurkentrekers en dan weer een halve looping. Je gaat dus eigenlijk twee maal over de kop. Dit element komt vooral veel voor bij het achtbaantype Boomerang.(vekoma)
  • De Raven Turn is een looping die ondersteboven blijft (achterwaartse bocht).
  • Een Inclined Loop (overhellende looping) is een looping welke schuin ligt onder een hoek van 45 graden.
  • Een Immelmann is een halve looping, gevolgd door een halve rol.
  • Een horizontal loop is een looping die bijna horizontaal is. Dit achtbaanelement gaat echter niet over de kop en is dus eigenlijk geen inversie.

bewerk Leveranciers

Het Nederlandse Vekoma produceert verreweg de meeste achtbanen, gevolgd door S&S Arrow, Zierer, Pinfari, Zamperla, Intamin AG, Maurer Söhne, Mack Rides, Kumbak Coasters, Gerstlauer en B&M. Ook zijn er nog veel coasters van Anton Schwarzkopf te vinden.

bewerk Records

Colossos van Heide-Park Soltau in Duitsland is de hoogste Europese houten achtbaan.
In de Verenigde Staten vind je de hoogste achtbaan ter wereld; de Kingda Ka in Six Flags Great Adventure.

Hoogte

Snelheid

Lengte

Inversies

  • Achtbaan met de meeste inversies: Colossus (Thorpe Park) met 10 inversies.

bewerk Video's

Achtbanen in Six Flags Magic Mountain in het Valencia district nabij Santa Clarita ten noorden van Los Angeles.

Achtbaan
Achtbaan
Achtbaan
Achtbaan
Achtbaan

bewerk Externe links

bewerk Referenties

Referenties:
  1. ^ "Superman: The Escape" in Six Flags Magic Mountain is 126 m hoog, maar deze achtbaan is geen gesloten circuit. Bovendien gaan de karretjes in verband met de veiligheid maar tot ongeveer 100 m hoogte.


Achtbanen

Belangrijkste bouwers: Arrow · B&M · Bradley & Kaye‎ · Dinn Corporation · Gerstlauer · Intamin · Mack · Schwarzkopf · Vekoma · Zamperla · Zierer
Types: Hangende achtbaan · Houten achtbaan · Mijntreinachtbaan · Omgekeerde achtbaan · Stalen achtbaan · Vliegende achtbaan · Waterachtbaan · Wilde muis-achtbaan
Termen: First Drop · Immelmann · Inversie · Kurkentrekker · Looping · Overbanked Turn


Attractietypes

Achtbaan · Booster · Botsauto's · Breakdance · Cake Walk · Calypso · Condor · Darkride · Disk-O · Doolhof · Draaimolen · 3D-film · Enterprise · Fly-o-plane · Frisbee · Glijbaan · Gravitron · Hully Gully · Kop van Jut · Looping Schip · Loop-o-plane · Luchtballonnencarrousel · Madhouse · Monorail · Polyp · Reuzenrad · Rockin' Tug · Rock-o-plane · Roll-o-plane · Rotor · Round-up · Rupsbaan · Schommelschip · Simulator · Spookhuis · Springkussen · Starflyer · Steile wand · Swing Mill · Theekopjes · Topspin · Uitzichtpunt · Vliegend Tapijt · Vrije val · Vrolijk rad · Waterachtbaan · Wilde muis · Wildwaterbaan · Zipper · Zweefmolen
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.