1912.html



Kalenders

Gregoriaanse kalender 1912 MCMXII Ab urbe condita 2665 Armeense kalender 1361 ԹՎ ՌՅԿԱ Chinese kalender 4608 – 4609 戊亥 – 己子 Ethiopische kalender 1904 –1905 Hebreeuwse kalender 5672 – 5673 Hindoekalenders - Vikram Samvat 1967 – 1968 - Shaka Samvat 1834 – 1835 - Kali Yuga 5013 – 5014 Iraanse kalender 1290 –1291 Islamitische kalender 1330 –1330

bewerk Gebeurtenissen

januari

• 8 - Oprichting van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) in Bloemfontein, Zuid-Afrika.
• 12 - (Duitsland) - Bij de verkiezingen voor de Rijksdag verdubbelen de sociaaldemocraten hun resultaat van 1907 en vormen de sterkste fractie.

februari

• 2 - (VS) - Voor het Pathé weekjournaal wordt de eerste stuntopname gemaakt: een parachutist springt van het Vrijheidsbeeld in New York af.
• 7 - (Nederland) - Coen de Koning wint de Elfstedentocht in 11 uur en 40 minuten met een gemiddelde snelheid van 16,58 km/h.
• 12 - De 6-jarige Chinese Keizer Pu Yi treedt af, waarmee een eind komt aan het Chinese Keizerrijk.
• 15 - (China) - In Nanking kiest de nationale vergadering premier Yoean Shikai tot eerste president van de republiek China.
• 21 - (Duitsland) - Waldemar Bonsels begint aan zijn vertelling Maja de Bij. Dit kinderboek wordt een wereldsucces.
• 27 - (Soedan) - De spoorverbinding van Khartoem naar Al-Obeidh (375 km) wordt ingewijd door de Britse gouverneur-generaal Herbert Kitchener.
• 28 - De Vereniging van Nederlandse Gemeenten wordt opgericht.

maart

• 12 - Oprichting van de Nederlandse Honkbalbond, de voorloper van de KNBSB.
• 29 - (Antarctica) - Op de terugweg van de Zuidpool komen de Britse poolonderzoeker Robert Falcon Scott en zijn begeleiders om het leven.

april

• 6 - De Duitse zwemmer Kurt Bretting verbetert in Brussel het wereldrecord op de 100 meter vrije slag tot 1.02,4. Het oude record (1.02,8) stond sinds 15 april 1910 op naam van de Amerikaan Charles Daniels.
• 14 - De Braziliaanse voetbalclub Santos FC, meervoudig winnaar van de Copa Libertadores, wordt opgericht.
• 15 - Ondergang van het passagiersschip de Titanic na een botsing met een ijsberg. Er komen 1503 mensen om het leven.

mei

• 5 - (Zweden) - In Stockholm worden de vijfde Olympische Spelen geopend. Grote ster is de Amerikaan Jim Thorpe, die de vijf- en tienkamp wint.
• 15 - In België wordt met de Wet op de Kinderbescherming ook het jeugdstrafrecht ingevoerd.
• 18 - (VS) - George L. Horine springt in het stadion van de Stanford-universiteit bij Palo Alto (Californië) als eerste mens 2 meter hoog.
• 22 - (Rusland) - De Pravda, het bolsjewistische partijblad, verschijnt voor het eerst.
• 26 - (Duitsland) - De Duitse voetbalbond verbiedt schoolvoetbal en de aanwezigheid van vrouwelijk publiek bij voetbalwedstrijden.
• 29 - (Frankrijk) - De première van L'après-midi d'un faune van Claude Debussy door de Ballet Russes eindigt in een schandaal.

juni

• 1 - (Zwitserland) - De wereldvoetbalbond FIFA bepaalt dat de keeper alleen nog in het strafschopgebied de bal met de hand mag aanraken.
• 8 - (VS) - In Cambridge (Massachusetts) springt Marcus Wright hoger dan 4,02 meter met polsstokhoogspringen, de eerste sprong hoger dan vier meter.
• 16 - Rusland sluit een marineverdrag met Frankrijk inzake herschikking beide vloten.

juli

• Rusland sluit een geheim verdrag met Japan om zich veilig te stellen in de naderende oorlog.
• 20 - (Cuba) - Regeringstroepen slaan, gesteund door Amerikaanse eenheden, een opstand van kleurlingen neer.
• 20 - De Amerikaanse zwemmer Duke Kahanamoku scherpt in Hamburg het wereldrecord op de 100 meter vrije slag tot 1.01,6. Het oude record (1.02,4) stond sinds 6 april op naam van de Duitser Kurt Bretting.
• 24 - (Frankrijk) - Odile Defraye wint als eerste Belg de Ronde van Frankrijk.
• 30 - (Japan) - Yoshihito (Taisho) wordt keizer van Japan als opvolger van zijn vader Mutsuhito (Meiji).

augustus

• 4 - (Noorwegen) - De 53-jarige schrijver Knut Hamsun voltooit zijn romantrilogie De Zwerver.
• 12 - (China) - Soen Jat-sen sticht in Nanking de Kwomintang, de Nationale Volkspartij.
• 15 - De Waalse socialistische voorman Jules Destrée schrijft in Revue de Belgique een ophefmakende brief aan koning Albert I, waarin hij meldt "...Sire, Vous régnez sur deux peuples. Il y a en Belgique des Wallons et des Flamands; il n'y a pas de Belges ...". Dit is een communautair incident van historische waarde.
• 22 - (Frankrijk) - Oscar Egg verbetert het werelduurrecord wielrennen en brengt het op 42,122 kilometer.
• 29 Oprichting van de Philips Gloeilampen Fabrieken N.V.

september

• Groot-Brittannië belooft de Franse westkust te beschermen en herschikt zijn marinevloten van de Middellandse Zee naar de Franse kust.
• 19 - In Breda wordt voetbalclub NAC opgericht: de NOAD ADVENDO Combinatie. (Nooit Ophouden Altijd Doorzetten en Aangenaam Door Vermaak En Nuttig Door Ontspanning).
• 23 - (VS) - Mack Sennet brengt met Cohen of Coney Island de eerste slapstick van zijn productiefirma Keystone in productie.
• 29 - (Zweden) - De Olympische winnaar Eric Lemming bereikt met 62,32 meter het eerste officiële record speerwerpen.

oktober

• 8 - (Montenegro) - Als eerste staat van de Balkanbond (bestaande uit Bulgarije, Griekenland, Montenegro en Servië) verklaart Montenegro de oorlog aan het Osmaanse rijk. Dit is het begin van de eerste Balkanoorlog, waarbij massaal Turkse burgers verdreven werden uit het Europese continent waar ze al ruim 500 jaar resideerden onder het Ottomaanse Rijk.
• 9 - (Duitsland) - Max von Laue ontdekt samen met andere natuurkundigen de rasterstructuur van het atoom.
• 18 - (Zwitserland) - Met de ondertekening van het Verdrag van Ouchy komt een einde aan de Italiaans-Turkse Oorlog.
• 25 - (Duitsland) - In Stuttgart gaat de opera Ariadne auf Naxos van Richard Strauss in première.

november

• 15 - (Duitsland) - Op zijn verjaardag krijgt de Duitse schrijver Gerhart Hauptmann de Nobelprijs voor literatuur.
• 28 - Ismail Qemali roept in Vlorë de onafhankelijkheid van Albanië uit.
• november - De drie Nederlandse liberale partijen bundelen zich voor de Kamerverkiezingen in een "Liberale Concentratie". In hun programma staan algemeen kiesrecht voor mannen en vrouwen, en staatspensioen vanaf de leeftijd van 70 jaar.

december

• 3 - (Balkan) - Met uitzondering van Griekenland ondertekenen de deelnemers aan de eerste Balkanoorlog een wapenstilstandsverdrag.
• 7 - (Egypte) - In Tell el Amarna graven Duitse archeologen de werkplaats van de beeldhouwer Tutmoses op. Dezelfde dag vinden ze de (inmiddels wereldberoemde) buste van Nefertete, de moeder van farao Toetankhamon.
• 17 - Oprichting van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen.
• 18 - Ontdekking van de (later vals gebleken) Piltdown Man.

zonder datum

• De Belgische pedagoog Guillaume Arthur Christiaen richt het eerste Europese beroepskeuzebureau op.
• De Nederlandse Landmacht krijgt nieuwe uniformen: veldgroen met puttees.
• De Belgische regering verbiedt elke militaire afspraak met het Verenigd Koninkrijk.
• Anthony Fokker ontwerpt het eerste Nederlandse vliegtuig, de Spin.

bewerk Geboren

januari

• 1 - Kim Philby, Brits dubbelspion (overleden 1988)
• 6 - Jacques Ellul, Frans socioloog, filosoof en theoloog (overleden 1994)
• 14 - Tillie Olsen, Amerikaans schrijfster, dichteres, vakbondsactiviste en feministe (overleden 2007)
• 19 - Sjeng Tans, Nederlands politicus (overleden 1993)
• 23 - Ank van der Moer, Nederlands toneelspeelster ( overleden 1983)
• 28 - Tante Leen, Nederlands volkszangeres (overleden 1992)

februari

• 6 - Eva Braun, Duits echtgenote van Adolf Hitler (overleden 1945)
• 9 - Jan Boots, Nederlands presentator (overleden 1980)
• 17 - Andre Norton, Amerikaans schrijfster van sciencefiction en fantasy (overleden 2005)

maart

• 2 - Ace Adams, Amerikaans Honkballer (overleden 2006)
• 4 - Afro Basaldella, Italiaans kunstschilder (overleden 1976)
• 15 - Louis Paul Boon, Vlaams schrijver en kunstschilder (overleden 1979)
• 22 - Karl Malden, Amerikaans acteur
• 23 - Wernher von Braun, Duits/Amerikaans raketpionier (overleden 1977)
• 25 - Jean Vilar, Frans filmacteur en regisseur (overleden 1971)
• 27 - James Callaghan, Brits politicus (overleden 2005)
• 29 - Willy van Hemert, Nederlandse toneel- en tv-regisseur (overleden 1993)

april

• 8 - Sonja Henie, Noors kunstschaatsster en olympisch kampioene (overleden 1969)
• 8 - Alois Brunner, Oostenrijks oorlogsmisdadiger
• 11 - Gusti Wolf, Oostenrijks actrice (overleden 2007)
• 15 - Kim Il Sung, Noord-Koreaans dictator (overleden 1994)
• 19 - Glenn Seaborg, Amerikaans kernfysicus (overleden 1999)
• 21 - Feike Asma, Nederlands organist (overleden 1984)
• 22 - Kathleen Ferrier, Engelse altzangeres (overleden 1953)
• 23 - Alberto Santiago Lovell, Argentijns bokser

mei

• 2 - Marten Toonder, Nederlands stripauteur (overleden 2005)
• 4 - Lomme Driessens, Belgisch wielrenner en ploegleider (overleden 2006)
• 13 - Theo van Baaren, Nederlands dichter en godsdiensthistoricus (overleden 1989)
• 16 - Studs Terkel, Amerikaans publicist, historicus en radiopresentator (overleden 2008)
• 18 - Walter Sisulu, Zuid-Afrikaans antiapartheidsactivist (overleden 2003)
• 20 - Moses Finley, Amerikaans historicus, (overleden 1986
• 22 - Hendrik Koekoek, Nederlands politicus (overleden 1987)

juni

• 4 - Robert Jacobsen, Deens kunstenaar
• 5 - Adriaan Morriën, Nederlands dichter, essayist, vertaler en criticus (overleden 2002)
• 28 - Carl Friedrich von Weizsäcker, Duits natuurkundige en filosoof (overleden 2007)
• 29 - John Toland, Amerikaans historicus en schrijver (overleden 2004)
• 30 - Ludwig Bölkow, Duits luchtvaartpionier (overleden 2003)

juli

• 6 - Heinrich Harrer, Oostenrijkse bergbeklimmer (overleden 2006)
• 16 - Ben Bril, Nederlands bokser (overleden 2003)
• 23 - Jean Van Heijenoort, Frans wiskundige, logicus en trotskist.
• 31 Milton Friedman, Amerikaans econoom, (overleden 2006).

augustus

• 3 - Ab van Bemmel, Nederlands bokser (overleden 1986)
• 5 - Abbé Pierre, Frans priester, verzetsstrijder en politicus (overleden 2007)
• 10 - Ivo Samkalden, Nederlands politicus (overleden 1995)
• 10 - Carel Steensma, Nederlands militair, verzetsstrijder en vliegenier (overleden 2006)
• 10 - Jorge Amado, Braziliaans schrijver (overleden 2001)
• 13 - Max Croiset, Nederlands acteur, regisseur, toneelschrijver en voordrachtskunstenaar (overleden 1993)
• 16 - Marga Klompé, Nederlands politica, eerste vrouwelijke minister (overleden 1986)
• 20 - František Fajtl, Tsjechisch gevechtspiloot en schrijver (overleden 2006)
• 23 - Gene Kelly, Amerikaans danser, choreograaf en zanger (overleden 1996)
• 23 - Ed Benedict, Amerikaans tekenfilmtekenaar (overleden 2006)
• 31 - Dolf Brouwers, Nederlands komiek en operettezanger (overleden 1997)

september

• 2 - Johan Daisne, Belgisch schrijver (overleden 1978)
• 7 - Jo Dalmolen, Nederlands atlete (overleden 2008)
• 17 - Jeanne Verstraete, Belgisch/Nederlands actrice (overleden 2002)
• 27 - Tauno Marttinen, Fins componist en dirigent (overleden 2008)
• 29 - Michelangelo Antonioni, Italiaans cineast (overleden 2007)

oktober

• 1 - Johnny Meijer, Nederlands accordeonist (overleden 1992)
• 18 - Philibert Tsiranana, Malagassisch premier (overleden 1978)
• 29 - Leo Fuld, Nederlands zanger (overleden 1997)
• 31 - Jean Améry, Oostenrijks schrijver (overleden 1978)
• 31 - Ollie Johnston, Amerikaans Disney-tekenaar (overleden 2008)

november

• 3 - Alfredo Stroessner, Paraguayaans president, dictator en militair (overleden 2006)
• 13 - Claude Pompidou, weduwe van de Franse oud-president Georges Pompidou (overleden 2007)
• 15 - Albert Baez, Mexicaans-Amerikaans natuurkundige (overleden 2007)
• 19 - George Emil Palade, Roemeens-Amerikaans arts en celbioloog (winnaar Nobelprijs voor Geneeskunde of Fysiologie) (overleden 2008)
• 30 - Constant Stotijn, Nederlands hoboïst

december

• 10 - Rien van Nunen, Nederlands acteur (overleden 1975)
• 11 - Carlo Ponti, Italiaans filmproducent (overleden 2007)
• 12 - Luiz Gonzaga, Braziliaans zanger en accordeonist (overleden 1989)
• 22 - Lady Bird Johnson, Amerikaans first lady, echtgenote van de Amerikaanse president Lyndon B. Johnson (overleden 2007)
• 26 - Henk de Looper , Nederlands hockeyinternational (overleden 2006)
• 31 - John Dutton Frost, Brits militair (overleden 1993)

exacte datum onbekend

• E. Miedema, Nederlands pastoor
• Henry M. Jackson, Amerikaans politicus
• Maarten van Nierop, Nederlands taalkundige (overleden 1979)

bewerk Overleden

januari

• 3 - Jakob Amsler(-Laffon) (89) Zwitsers wiskundige, natuurkundige, ingenieur, uitvinder en stichter van zijn eigen fabriek
• 28 - Gustave de Molinari (92), Belgisch econoom

maart

• 6 - August Toepler (75), Duits natuurkundige
• 17 - Lawrence Oates (32), Brits militair en ontdekkingsreiziger
• 30 - Carl F. May (70), Duitse schrijver

april

• 15 - John Jacob Astor IV (47), Amerikaans zakenman, uitvinder en schrijver
• 20 - Bram Stoker (64), Iers journalist en schrijver

mei

• 14 - Frederik VIII (68), koning van Denemarken
• 22 - Antonio Pacinotti (70), Italiaans natuurkundige
• 26 - Jan Blockx (61), Vlaams componist
• 30 - Wilbur Wright (45), Amerikaans luchtvaartpionier, vliegtuigbouwer en uitvinder

juli

• 17 - Henri Poincaré (58), Frans wis- en natuurkundige, mijnbouwkundig ingenieur en wetenschapsfilosoof

augustus

• 13 - Jules Massenet (70), Frans componist en muziekpedagoog
• 20 - William Booth (73), Brits evangelist

september

• 13 - Justo Sierra Méndez (64), Mexicaans politicus en intellectueel

oktober

• 28 - Werner von Bolton (44), Duits scheikundige en grondstofwetenschapper

november

• 23 - Charles Bourseul (83), Frans technicus en uitvinder